GLA, czyli kwas gamma-linolenowy, to wielonienasycony kwas tłuszczowy należący do rodziny omega-6. Jego angielska nazwa brzmi Gamma-Linolenic Acid, stąd skrót GLA. Związek zawiera 18 atomów węgla i trzy wiązania podwójne, dlatego w zapisie chemicznym występuje jako 18:3 n-6. GLA jest naturalnym składnikiem przemian lipidowych zachodzących w organizmie i może powstawać z kwasu linolowego LA przy udziale enzymu delta-6-desaturazy.

Naturalne źródła kwasu gamma-linolenowego

Gdzie występuje GLA? Najbardziej znanymi naturalnymi źródłami są olej z ogórecznika lekarskiego, olej z nasion czarnej porzeczki oraz olej z wiesiołka. Mniejsze ilości tego kwasu można znaleźć także w innych produktach pochodzenia roślinnego i w mleku kobiecym. Zawartość GLA zależy od surowca, dlatego poszczególne oleje różnią się jego udziałem procentowym. W codziennej diecie znacznie częściej występuje kwas linolowy, z którego organizm może wytwarzać kwas gamma-linolenowy.

Rola w organizmie i przemiany metaboliczne

Jak działa GLA w organizmie? Po powstaniu lub dostarczeniu z pożywieniem kwas gamma-linolenowy może zostać wydłużony do kwasu dihomo-gamma-linolenowego DGLA. Z DGLA powstają następnie związki należące do eikozanoidów, które uczestniczą w regulowaniu wielu procesów fizjologicznych. GLA jest z tego powodu badany pod kątem wpływu na reakcje zapalne, metabolizm lipidów, kondycję skóry i funkcjonowanie różnych tkanek.

GLA w suplementach i porównanie z LA oraz ALA

GLA często występuje w suplementach diety, najczęściej jako składnik oleju z wiesiołka, ogórecznika lub czarnej porzeczki. Na etykiecie produktu może być podana zarówno masa całego oleju, jak i ilość samego kwasu gamma-linolenowego w porcji. Te wartości nie są tożsame, ponieważ 1000 mg oleju nie oznacza 1000 mg GLA. Przy porównywaniu preparatów znaczenie ma rzeczywista zawartość tego kwasu, a nie wyłącznie masa użytego oleju.

GLA bywa mylony z innymi kwasami tłuszczowymi o podobnych skrótach. LA oznacza kwas linolowy należący do omega-6 i będący prekursorem GLA, natomiast ALA to kwas alfa-linolenowy zaliczany do omega-3. Różnią się one budową, położeniem wiązań podwójnych i dalszymi przemianami metabolicznymi. Kwas gamma-linolenowy nie jest też tym samym co kwas arachidonowy AA, choć oba należą do rodziny omega-6.

Zastosowanie w suplementacji i kosmetyce

Do czego stosuje się GLA? Kwas ten jest składnikiem suplementów przeznaczonych do uzupełniania diety w wielonienasycone kwasy tłuszczowe, a także wybranych olejów i kosmetyków pielęgnacyjnych. Zainteresowanie GLA wynika przede wszystkim z jego roli w szlaku przemian kwasu linolowego oraz możliwości przekształcania go do DGLA. W badaniach analizuje się między innymi jego związek z kondycją skóry i procesami zapalnymi, przy czym efekty zależą od wielu czynników metabolicznych.

Kwas gamma-linolenowy można spotkać pod nazwami GLA, gamma-linolenic acid, kwas γ-linolenowy oraz gamolenic acid. Każde z tych określeń odnosi się do tego samego związku z grupy wielonienasyconych kwasów omega-6. Najważniejsze informacje pozwalające rozpoznać GLA to obecność w wybranych olejach roślinnych, powstawanie z kwasu linolowego oraz przemiana do DGLA, która nadaje mu szczególne miejsce w metabolizmie kwasów tłuszczowych.