GZ to rozszerzenie pliku używane przez format kompresji Gzip, przeznaczony do zmniejszania rozmiaru danych bez utraty ich zawartości. Nazwa Gzip pochodzi od GNU zip, choć sam format nie jest tym samym co archiwum ZIP. Plik z końcówką .gz zawiera dane skompresowane algorytmem DEFLATE i najczęściej reprezentuje pojedynczy plik poddany kompresji. GZ jest szeroko stosowany w systemach Unix i Linux, ale można go otwierać również w Windows oraz macOS.
Jak działa kompresja Gzip oraz czym GZ różni się od ZIP i TAR?
Podczas tworzenia pliku GZ program Gzip analizuje dane i zapisuje je w bardziej zwartej postaci, wykorzystując powtarzające się wzorce oraz kodowanie Huffmana. Proces jest bezstratny, dlatego po dekompresji otrzymuje się dokładnie tę samą zawartość co przed kompresją. Format może zachowywać nazwę oryginalnego pliku i znacznik czasu. Nadaje się dzięki temu do zmniejszania objętości dokumentów, logów, kopii zapasowych i innych danych.
Plik .gz nie jest klasycznym archiwum zawierającym wiele osobnych plików. Gzip kompresuje przede wszystkim jeden strumień danych, dlatego przy większych zestawach często łączy się go z formatem TAR. Najpierw TAR grupuje katalogi i pliki w jeden pakiet, a następnie Gzip kompresuje powstały plik. Efektem jest popularne rozszerzenie .tar.gz, spotykane także w skróconej postaci .tgz.
Różnica między GZ a ZIP dotyczy przede wszystkim sposobu organizacji danych. ZIP może jednocześnie przechowywać wiele plików i osobno kompresować ich zawartość, natomiast Gzip skupia się na kompresji pojedynczego strumienia. W przypadku .tar.gz funkcję archiwizowania pełni TAR, a kompresją zajmuje się Gzip. Oba rozwiązania służą do zmniejszania rozmiaru danych, lecz ich budowa i sposób obsługi są inne.
Jak otworzyć plik GZ i gdzie znajduje zastosowanie?
Pliki GZ można otwierać za pomocą programów do kompresji i archiwizacji, takich jak 7-Zip, WinRAR, PeaZip czy narzędzia systemowe dostępne w macOS i Linux. W systemach Unixowych często używa się poleceń gzip i gunzip, które odpowiednio kompresują oraz rozpakowują dane. Po dekompresji użytkownik otrzymuje pierwotny plik. Jeżeli materiał ma końcówkę .tar.gz, po rozpakowaniu warstwy Gzip pozostaje jeszcze archiwum TAR zawierające właściwe pliki i katalogi.
GZ spotyka się podczas pobierania oprogramowania, dystrybucji kodu źródłowego, tworzenia kopii zapasowych oraz przechowywania logów serwerowych. Kompresja Gzip jest wykorzystywana również przy przesyłaniu danych w Internecie, ponieważ serwer może skompresować treść przed wysłaniem jej do przeglądarki. Użytkownik zwykle nie widzi wtedy pliku .gz, gdyż przeglądarka automatycznie odbiera i rozpakowuje zawartość. Pozwala to ograniczać ilość przesyłanych danych i przyspieszać ładowanie niektórych zasobów.
Określenia GZ, Gzip, plik Gzip i plik skompresowany Gzip odnoszą się do tego samego sposobu kompresji, choć Gzip może oznaczać zarówno format, jak i program służący do jego obsługi. Rozszerzenie .gz informuje, że dane zostały skompresowane, ale nie wskazuje, jaki typ pliku znajdował się przed kompresją. Może to być dokument, baza danych, log, obraz systemu lub archiwum TAR. Rozpoznanie GZ sprowadza się do odczytania rozszerzenia oraz użycia programu obsługującego kompresję Gzip.