Internet Archive to amerykańska organizacja non-profit zajmująca się gromadzeniem i udostępnianiem cyfrowych materiałów. Jej nazwa oznacza dosłownie „Archiwum Internetu”, a określenie to jest również używane w odniesieniu do prowadzonego przez organizację ogromnego archiwum stron internetowych, książek, nagrań, filmów, oprogramowania i innych zasobów cyfrowych.

Geneza i powstanie archiwum

Internet Archive powstało w 1996 roku z inicjatywy Brewstera Kahle'a. Jednym z głównych celów organizacji było zachowanie informacji publikowanych w Internecie, które w przeciwnym razie mogłyby bezpowrotnie zniknąć. Strony internetowe są bowiem regularnie zmieniane, przenoszone lub całkowicie usuwane. Internet Archive zapisuje ich kopie w różnych momentach, dzięki czemu można sprawdzić, jak dana witryna wyglądała w przeszłości. Nie oznacza to jednak, że każda istniejąca strona lub każda jej podstrona została zarchiwizowana.

Wayback Machine i zbiory cyfrowe

Najbardziej znanym narzędziem Internet Archive jest Wayback Machine. Po wpisaniu adresu strony można zobaczyć dostępne archiwalne kopie i wybrać konkretną datę. W ten sposób da się na przykład sprawdzić dawną treść artykułu, wygląd strony internetowej, wcześniejszą ofertę firmy czy informacje, które zostały później zmienione. Archiwalne kopie mogą być szczególnie przydatne dziennikarzom, badaczom i osobom zainteresowanym historią Internetu, ponieważ pozwalają dotrzeć do materiałów, które nie są już dostępne w oryginalnej wersji.

Internet Archive gromadzi jednak znacznie więcej niż same strony internetowe. W jego zbiorach znajdują się między innymi książki, czasopisma, nagrania muzyczne, materiały wideo, programy komputerowe, gry oraz inne zasoby cyfrowe. Organizacja prowadzi także projekty związane z digitalizacją i udostępnianiem materiałów, które mogą mieć wartość historyczną, edukacyjną lub kulturową. Na przykład w ramach „Open library” funkcjonuje już ponad 30 tys. książek, do których prawa autorskie wygasły.

Ochrona oprogramowania i prawa autorskie

Istotną częścią działalności Internet Archive jest także ochrona dostępu do starszego oprogramowania. W archiwum można znaleźć wiele programów i gier, które powstały przed laty i nie są już rozwijane. W przypadku części z nich możliwe jest uruchomienie ich bezpośrednio w przeglądarce dzięki rozwiązaniom pozwalającym emulować starsze środowiska komputerowe. Dostępność poszczególnych materiałów zależy jednak od ich statusu prawnego oraz warunków, na jakich zostały udostępnione.

Internet Archive nie oferuje wszystkich treści bez ograniczeń, a fakt znalezienia materiału w archiwum nie zawsze oznacza, że można go dowolnie kopiować, publikować czy wykorzystywać komercyjnie. Znaczenie mają między innymi prawa autorskie i zasady udostępniania konkretnego materiału.

Internet Archive odgrywa ważną rolę w zachowywaniu cyfrowego dziedzictwa. Dzięki niemu część treści, które zniknęły z aktywnego Internetu, nadal pozostaje dostępna. Dla użytkownika najważniejszym elementem tego zasobu pozostaje Wayback Machine, ale samo Internet Archive jest znacznie większym przedsięwzięciem, obejmującym różnorodne kolekcje cyfrowe i materiały historyczne.