Localhost to nazwa odnosząca się do lokalnego komputera, czyli urządzenia, na którym w danej chwili działa program lub usługa sieciowa. W praktyce localhost pozwala połączyć się z serwerem uruchomionym na tym samym komputerze bez korzystania z internetu ani zewnętrznej sieci. Najczęściej używa się go podczas tworzenia stron WWW, testowania aplikacji, konfiguracji baz danych oraz pracy z lokalnymi serwerami.
Adres pętli zwrotnej (loopback) i numery portów
Najbardziej znanym adresem powiązanym z localhost jest 127.0.0.1. Jest to tzw. adres pętli zwrotnej, czyli loopback address. Ruch wysłany na taki adres nie opuszcza urządzenia i wraca do jego własnego stosu sieciowego. W przypadku IPv6 odpowiednikiem jest adres :1. Oznacza to, że wpisanie w przeglądarce http://localhost albo http://127.0.0.1 zwykle prowadzi do tej samej usługi, o ile na komputerze działa serwer nasłuchujący na odpowiednim porcie.
Localhost jest szczególnie często wykorzystywany przez programistów. Podczas tworzenia strony internetowej albo aplikacji można uruchomić lokalny serwer na laptopie i testować projekt bez publikowania go w internecie. Przykładowo narzędzia związane z Node.js, PHP, Pythonem, Reactem czy systemami CMS mogą uruchamiać stronę pod adresem takim jak localhost:3000, localhost:5173 albo localhost:8080.
Port ma duże znaczenie, ponieważ na jednym urządzeniu może działać jednocześnie wiele serwerów. Jeden program może nasłuchiwać na porcie 80, inny na 3000, a jeszcze inny na 5432 lub 3306. Dzięki temu różne aplikacje nie muszą korzystać z osobnych adresów IP. Wystarczy ten sam localhost i różne numery portów.
Dostępność w sieci lokalnej i bazy danych
Localhost nie oznacza jednak automatycznie, że dana usługa jest dostępna dla innych urządzeń w tej samej sieci. Jeżeli serwer nasłuchuje wyłącznie na adresie 127.0.0.1, połączy się z nim tylko ten sam komputer. Aby otworzyć stronę np. na smartfonie podłączonym do tego samego Wi-Fi, serwer musi zwykle nasłuchiwać także na adresie sieciowym urządzenia lub na wszystkich interfejsach.
Localhost jest także wykorzystywany przez bazy danych. Program pracujący na tym samym urządzeniu może łączyć się z lokalnym serwerem MySQL, PostgreSQL lub innym systemem bazodanowym właśnie przez adres localhost. Takie rozwiązanie upraszcza konfigurację i ogranicza dostęp z zewnątrz, jeśli baza ma być używana wyłącznie lokalnie. Nie oznacza to jednak pełnego zabezpieczenia.
W praktyce localhost często pojawia się także przy pracy z narzędziami deweloperskimi. Przeglądarka internetowa może otwierać lokalnie przygotowaną stronę, środowisko programistyczne może uruchamiać serwer testowy, a narzędzie do zarządzania bazą danych może łączyć się z usługą na localhost.
Localhost nie jest tym samym co adres IP urządzenia w sieci domowej. Adres 127.0.0.1 zawsze odnosi się do bieżącej maszyny, natomiast adres np. 192.168.1.20 identyfikuje urządzenie w konkretnej sieci lokalnej. Jeśli na laptopie wpisany zostanie localhost, połączenie trafi do laptopa. Jeśli ten sam adres wpisze się na smartfonie, localhost będzie wskazywał już smartfon, a nie laptop.