Phono to określenie stosowane w sprzęcie audio, które odnosi się do specjalnego wejścia przeznaczonego do podłączenia gramofonu. Wzmacniacze, amplitunery lub przedwzmacniacze wyposażone w takie gniazdo umożliwiają bezpośrednie odtwarzanie muzyki z płyt winylowych. Wejście phono różni się od standardowych wejść liniowych, ponieważ sygnał generowany przez wkładkę gramofonową ma znacznie niższy poziom oraz wymaga odpowiedniej korekcji.

Charakterystyka sygnału i standard korekcji RIAA

Sygnał pochodzący z gramofonu jest bardzo słaby i ma inną charakterystykę częstotliwościową niż dźwięk z typowych źródeł audio, takich jak odtwarzacz CD czy urządzenia strumieniujące muzykę. Z tego powodu wejście phono współpracuje z układem nazywanym przedwzmacniaczem gramofonowym. Jego zadaniem jest wzmocnienie sygnału oraz przywrócenie właściwego balansu tonów zgodnie ze standardem korekcji RIAA stosowanym podczas nagrywania płyt winylowych. Przedwzmacniacz phono podnosi poziom sygnału do wartości odpowiedniej dla dalszego przetwarzania przez wzmacniacz audio. Jednocześnie koryguje proporcje pomiędzy niskimi i wysokimi częstotliwościami. Podczas produkcji płyt winylowych bas jest ograniczany, a wysokie tony wzmacniane, aby zmniejszyć zniekształcenia zapisu. Układ phono wykonuje odwrotną operację podczas odtwarzania, dzięki czemu dźwięk odzyskuje naturalną równowagę tonalną.

Przedwzmacniacze wbudowane i zewnętrzne

W wielu nowoczesnych urządzeniach audio przedwzmacniacz phono jest wbudowany bezpośrednio w konstrukcję wzmacniacza lub amplitunera. W innych przypadkach stosuje się zewnętrzny przedwzmacniacz phono podłączany pomiędzy gramofonem a systemem audio. Rozwiązanie to spotykane jest szczególnie wtedy, gdy wzmacniacz nie posiada dedykowanego wejścia phono.

Oznaczenie uziemienia i eliminacja brumu

Wejście phono można rozpoznać po specjalnym oznaczeniu na panelu urządzenia oraz po dodatkowym zacisku uziemienia. Przewód uziemiający podłączony do tego zacisku pomaga ograniczyć zakłócenia i przydźwięk sieciowy, który może pojawiać się podczas pracy gramofonu. Dzięki temu odtwarzanie płyt winylowych jest stabilniejsze i pozbawione charakterystycznego brumu.

Rodzaje wkładek gramofonowych: MM oraz MC

Warto również zwrócić uwagę, że istnieją różne typy wkładek gramofonowych, które współpracują z wejściem phono. Najczęściej spotykane są wkładki MM, czyli moving magnet oraz wkładki MC, czyli moving coil. Różnią się one konstrukcją oraz poziomem generowanego sygnału. W większości domowych systemych audio stosowane są wkładki MM, które mogą współpracować ze standardowym przedwzmacniaczem phono wbudowanym w wzmacniacz lub amplituner.

Integracja gramofonów z nowoczesnymi zestawami audio

Współczesne gramofony coraz częściej wyposażone są również w wbudowany przedwzmacniacz phono. Dzięki temu mogą być podłączane bezpośrednio do zwykłego wejścia liniowego in systemie audio, na przykład AUX lub Line In. Funkcja ta ułatwia integrację gramofonu z nowoczesnymi zestawami audio, in których nie zawsze występuje dedykowane wejście phono. Funkcja phono pozostaje ważnym elementem systemych audio przeznaczonych do odtwarzania płyt analogowych. Pozwala ona na prawidłowe wzmocnienie sygnału z wkładki gramofonowej oraz zachowanie właściwego charakteru brzmienia nagrań zapisanych na płytach winylowych. Dzięki temu możliwe jest korzystanie z gramofonu in nowoczesnych zestawach audio bez utraty jakości dźwięku charakterystycznej dla nagrań analogowych.