Whois to usługa pozwalająca sprawdzić informacje dotyczące zarejestrowanej domeny internetowej. Sama nazwa pochodzi od angielskiego „Who is?”, czyli „kto to jest?”. Whois działa jak publiczna baza danych o nazwach domen, dzięki której można sprawdzić między innymi, czy dana domena znajduje się w rejestrze, kiedy została utworzona, jaki ma status oraz za pośrednictwem którego rejestratora jest obsługiwana. W przypadku polskich domen najważniejszym źródłem takich informacji jest baza Whois prowadzona przez NASK, czyli organizację odpowiedzialną za prowadzenie krajowego rejestru domeny .pl. Baza obejmuje również określone domeny funkcjonalne i regionalne obsługiwane przez NASK, a także domeny .gov.pl.

Działanie bazy Whois NASK dla domeny .pl

Whois NASK można wykorzystać przede wszystkim do sprawdzenia konkretnej domeny. W wyszukiwarce wystarczy wpisać jej nazwę, na przykład „dns.pl”, bez dodawania „www”, „http” czy „https”. Wynik może pokazać informacje dotyczące statusu domeny, jej utworzenia, okresu rozliczeniowego oraz rejestratora. Dane w bazie są aktualizowane z niewielkim opóźnieniem – NASK podaje, że nie przekracza ono 15 minut względem centralnego systemu rejestracji domen .pl, dzięki czemu Whois może być przydatnym narzędziem do weryfikowania zmian zachodzących w jej rejestracji i obsłudze.

Whois nie jest wyszukiwarką stron internetowych ani narzędziem pokazującym zawartość witryny. Sprawdza się nazwę domenową, a nie samą stronę. Jeżeli ktoś chce ustalić, czy określony adres internetowy istnieje w rejestrze NASK, może wykonać tak zwany Whois lookup, czyli wyszukanie danych rejestracyjnych domeny.

Sprawdzanie danych domeny a ochrona prywatności

Whois może być szczególnie przydatny przy wyborze domeny dla firmy, sklepu internetowego, bloga czy prywatnej strony. Pozwala sprawdzić, czy interesująca nazwa jest już zarejestrowana i jakie informacje o niej znajdują się w rejestrze. Trzeba jednak odróżnić sprawdzanie danych istniejącej domeny od sprawdzania jej dostępności do rejestracji. NASK udostępnia osobną przeglądarkę domen, która pozwala zweryfikować, czy wybrana nazwa może zostać zarejestrowana.

Istotną kwestią są dane abonenta domeny. Skorzystanie z Whois nie oznacza, że po wpisaniu dowolnego adresu można poznać imię, nazwisko, adres czy inne prywatne informacje osoby, która zarejestrowała domenę. Dane osób fizycznych są ograniczone ze względu na przepisy dotyczące ochrony danych osobowych. W bazie mogą być natomiast dostępne informacje dotyczące organizacji lub przedsiębiorstw, o ile podlegają one publikacji. Dlatego wynik WHOIS może wyglądać inaczej w przypadku domeny zarejestrowanej przez firmę, a inaczej w przypadku domeny należącej do osoby prywatnej.

Dostęp przez port 43 oraz protokół RDAP

Whois jest dostępny nie tylko przez stronę internetową. NASK udostępnia również usługę działającą na serwerze Whois.dns.pl przez port TCP 43. Dzięki temu z bazy mogą korzystać standardowe narzędzia systemowe oraz własne rozwiązania informatyczne zgodne z odpowiednią specyfikacją. Dla użytkownika, który chce po prostu sprawdzić domenę, najwygodniejszym rozwiązaniem pozostaje jednak przeglądarka Whois dostępna na stronie NASK.

Warto też wspomnieć o nowszym rozwiązaniu, czyli RDAP, będącym następcą technologicznym Whois. Registration Data Access Protocol został opracowany jako standard umożliwiający dostęp do danych rejestracyjnych w ujednoliconym, przeznaczonym również dla systemów komputerowych formacie JSON. NASK udostępnia RDAP dla domen znajdujących się w zarządzanej przez siebie strefie .pl.