WinDirStat, czyli Windows Directory Statistics, to bezpłatny program typu open source przeznaczony do analizowania zajętości dysków i folderów w systemie Microsoft Windows. Narzędzie skanuje wybrany dysk, partycję lub katalog, a następnie pokazuje, które pliki i foldery zajmują najwięcej miejsca. Dzięki temu ułatwia odnalezienie dużych plików, archiwów, materiałów wideo, kopii zapasowych, danych tymczasowych i innych elementów odpowiedzialnych za szybkie zapełnianie pamięci masowej. WinDirStat nie jest programem do defragmentacji ani klasycznym narzędziem antywirusowym. Jego podstawowym zadaniem jest wizualizacja sposobu wykorzystania przestrzeni dyskowej i pomoc w porządkowaniu danych.
Do czego służy WinDirStat i czym różni się od Eksploratora plików?
Najczęstsze pytanie dotyczące tego hasła brzmi: do czego służy WinDirStat? Po uruchomieniu skanowania program analizuje strukturę katalogów i prezentuje wyniki w kilku uzupełniających się widokach. Lista katalogów przypomina drzewo znane z Eksploratora plików, ale pozwala łatwo sortować foldery według ich rozmiaru. Osobny widok przedstawia statystyki rozszerzeń plików, a charakterystyczna kolorowa mapa, określana jako treemap, pokazuje zajętość dysku w postaci prostokątów. Im większy prostokąt, tym większy plik lub większa grupa danych. Kolory odpowiadają określonym typom plików, co ułatwia szybkie rozpoznanie struktury zajętej przestrzeni.
WinDirStat bywa porównywany z Eksploratorem plików Windows, ale oba narzędzia pełnią inne funkcje. Eksplorator służy przede wszystkim do otwierania, kopiowania, przenoszenia i organizowania plików oraz folderów. WinDirStat koncentruje się natomiast na analizie ich rozmiaru i wzajemnych proporcji. Pozwala więc szybciej znaleźć elementy, które zajmują najwięcej przestrzeni, bez konieczności ręcznego sprawdzania kolejnych katalogów. Nowsze wersje programu umożliwiają również wyszukiwanie, filtrowanie wyników, wykrywanie duplikatów na podstawie zawartości oraz porównywanie logicznego i fizycznego rozmiaru plików.
Porządkowanie dysku, usuwanie danych i zastosowanie w praktyce
Często pojawia się również pytanie, czy WinDirStat usuwa pliki automatycznie. Samo skanowanie nie powoduje kasowania danych. Program przede wszystkim wskazuje, co zajmuje miejsce, a decyzja o usunięciu pozostaje po stronie użytkownika. Z poziomu interfejsu można jednak uruchamiać wybrane operacje na plikach, takie jak otwieranie, przenoszenie, wyświetlanie właściwości czy usuwanie. Dostępne są również skróty do narzędzi konserwacyjnych systemu Windows. Z tego powodu przed skasowaniem dużego lub nieznanego pliku należy upewnić się, że nie jest on potrzebny systemowi, aplikacji albo użytkownikowi.
Z hasłem WinDirStat są powiązane takie pojęcia jak analizator zajętości dysku, disk usage analyzer, mapa dysku, treemap, statystyki katalogów i wizualizacja przestrzeni dyskowej. Program może analizować całe dyski lub wybrane foldery, dlatego sprawdza się zarówno podczas sprawdzania wolnego miejsca na dysku SSD lub HDD, jak i przy porządkowaniu konkretnego katalogu. Może być przydatny również wtedy, gdy system informuje o małej ilości wolnej pamięci, ale trudno ustalić, które pliki odpowiadają za jej wykorzystanie.
WinDirStat należy więc rozumieć jako program do wizualnej analizy zajętości pamięci masowej w systemie Windows. Jego największą zaletą jest połączenie drzewa katalogów, statystyk typów plików i graficznej mapy przestrzeni w jednym interfejsie. Nie zwiększa pojemności dysku i samodzielnie nie decyduje, które dane są zbędne, ale pomaga szybko ustalić, gdzie znajduje się największa ilość danych i które elementy warto sprawdzić podczas porządkowania komputera.