Polska od lat należy do najważniejszych producentów sprzętu gospodarstwa domowego w Europie, ale utrzymanie tej pozycji staje się coraz trudniejsze. Krajowe fabryki muszą konkurować z producentami z Azji, którzy nie ponoszą wszystkich kosztów związanych z unijną polityką klimatyczną. Rząd i przedstawiciele branży chcą zmiany tych zasad. Jednym z pomysłów jest rozszerzenie mechanizmu CBAM na kolejne kategorie importowanych urządzeń.
Polskie fabryki AGD pod coraz większą presją?
W polskich fabrykach powstają miliony urządzeń gospodarstwa domowego. Co jednak ważniejsze pralki, lodówki, suszarki i zmywarki produkowane w naszym kraju trafiają nie tylko na krajowy rynek, ale również do wielu państw europejskich. Polska przez lata wypracowała sobie mocną pozycję w tej branży, jednak utrzymanie jej staje się coraz większym wyzwaniem. Dlaczego? Producenci muszą radzić sobie z wysokimi kosztami energii, materiałów i pracy. Do tego dochodzą wymagania związane z unijną polityką klimatyczną. Firmy działające w Europie ponoszą wydatki, których ich konkurenci z innych części świata nie zawsze muszą uwzględniać w takim samym stopniu. W efekcie zagraniczne urządzenia mogą być tańsze, nawet jeśli powstają z podobnych materiałów.
O problemie rozmawiano podczas spotkania w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej. Wzięli w nim udział przedstawiciele branży i administracji publicznej, w tym minister finansów i gospodarki Andrzej Domański. Jednym z głównych tematów było znalezienie sposobu na wyrównanie warunków konkurencji. Warto przy tym zaznaczyć, że nie chodzi wyłącznie o interes największych producentów. Poruszono również temat miejsc pracy i przyszłości zakładów działających w Polsce.
Unia Europejska chce zmienić zasady importu
Przedstawiono kilka pomysłów. Jednym z rozwiązań, które mogą pomóc europejskim firmom, jest rozszerzenie mechanizmu CBAM. Jest to unijny system, który ma sprawić, że import wybranych towarów z państw spoza Wspólnoty będzie również uwzględniał koszty emisji CO2 powstałych podczas produkcji. Obecnie przepisy dotyczą między innymi stali, aluminium, cementu, nawozów, wodoru i energii elektrycznej. Dlaczego jest to ważne dla producentów AGD?
Wystarczy spojrzeć na budowę zwykłej pralki lub lodówki. Do ich produkcji wykorzystuje się między innymi stal i aluminium, których wytwarzanie wiąże się z emisją dwutlenku węgla. Europejskie fabryki muszą uwzględniać związane z tym koszty. Gotowe urządzenia sprowadzane z Azji nie zawsze są jednak objęte podobnymi obciążeniami. To daje zagranicznym producentom dodatkową przewagę. Właśnie dlatego branża chce, aby CBAM obejmował również gotowe produkty wykorzystujące stal i aluminium, w tym urządzenia gospodarstwa domowego. We wrześniu 2026 roku Parlament Europejski poparł rozszerzenie mechanizmu na kolejne grupy towarów. Oczywiście nie oznacza to, że wszystkie proponowane zmiany już weszły w życie. Ostateczny zakres nowych przepisów wymaga jeszcze dalszych uzgodnień na poziomie Unii Europejskiej.
Na sam problem zwraca uwagę również APPLiA, organizacja reprezentująca producentów AGD. Według przedstawianych przez nią danych stal i aluminium mają duży udział w materiałach wykorzystywanych przez europejską branżę. Pominięcie gotowych urządzeń w nowych regulacjach mogłoby więc sprawić, że producenci nadal będą ponosić wyższe koszty niż część ich zagranicznych konkurentów. Dla naszego kraju sprawa ma szczególne znaczenie. Według danych APPLiA Polska odpowiadała w 2023 roku za około 40% produkcji dużego AGD w Unii Europejskiej. W krajowych zakładach powstało wtedy 26 mln urządzeń, a wartość ich produkcji przekroczyła 26 mld zł. To pokazuje, jak ważna jest ta branża dla polskiej gospodarki.
Problemy producentów nie dotyczą wyłącznie samych fabryk. Wokół nich działa przecież wiele innych przedsiębiorstw, które dostarczają części, materiały i usługi transportowe. Jeżeli produkcja w Polsce zacznie się kurczyć, skutki mogą odczuć również takie firmy. Dlatego przedstawiciele branży przekonują, że potrzebne są rozwiązania pozwalające europejskim zakładom konkurować na bardziej równych zasadach.
Czy nowe przepisy wpłyną na ceny pralek i lodówek?
Rozszerzenie CBAM może pomóc europejskim producentom AGD, ale wpłynąć również na ceny urządzeń w sklepach. Jeśli sprowadzanie pralek, lodówek czy zmywarek z Azji będzie droższe, importerzy mogą podnieść ceny, aby pokryć nowe opłaty. W takiej sytuacji za część kosztów ostatecznie zapłacą klienci. Nie oznacza to jednak, że cały sprzęt AGD automatycznie podrożeje. Wiele będzie zależało od tego, jakie urządzenia zostaną objęte nowymi przepisami i jak zareagują na nie producenci oraz sprzedawcy.
Natomiast od razu też uspokajam. Nie ma żadnej pewności, że nowe regulacje przełożą się na wyższe ceny urządzeń w sklepach. Producenci i importerzy mogą szukać sposobów na ograniczenie dodatkowych wydatków, a część firm może zdecydować się na zmianę dostawców. Dużo zależeć będzie więc od tego, jak rynek dostosuje się do nowych zasad. Na konkretne skutki dla klientów trzeba będzie jeszcze poczekać.
Dla Polski stawką jest przede wszystkim utrzymanie silnej pozycji w europejskiej produkcji AGD. Krajowe fabryki mają rozbudowane zaplecze i odgrywają ważną rolę w gospodarce, ale potrzebują warunków, które pozwolą im dalej rozwijać działalność. Jeśli unijne regulacje rzeczywiście wyrównają szanse producentów, może to zachęcić firmy do utrzymania inwestycji i produkcji w naszym kraju.
Paweł Matyjewicz
Autor Media Expert
Dumny tata, pasjonat życia, kultury Azji i technologii. Od lat związany z dziennikarską branżą gier wideo. Miłośnik fantastyki wszelkiego rodzaju. Przez wielu nazywany geekiem, chociaż sam uważa, że do tego określenia mu daleko. Wielbiciel przemyślanych światów, również tych papierowych (stołowe RPG zawsze w sercu). Gdy nie pisze, prawdopodobnie przechodzi japońskiego RPGa, ogląda nowy serial lub robi długie wycieczki ze swoją piesełą o imieniu Buffy.
