ABS, czyli Anti-lock Braking System, to układ zapobiegający blokowaniu kół podczas intensywnego hamowania. Jego zadaniem jest utrzymanie możliwości kierowania pojazdem i ograniczenie utraty przyczepności w sytuacji, gdy kierowca mocno naciska hamulec, a koło zaczyna się ślizgać zamiast obracać. System jest powszechnie stosowany w samochodach, motocyklach i innych pojazdach, a jego odmiany można spotkać także w wybranych rowerach elektrycznych. ABS należy do systemów bezpieczeństwa aktywnego, ponieważ działa jeszcze przed ewentualną kolizją i pomaga kierującemu zachować kontrolę podczas hamowania.
Zasada działania i rola układu przeciwblokującego
Podstawą działania ABS są czujniki prędkości obrotowej kół, sterownik oraz element odpowiedzialny za modulowanie siły hamowania. Czujniki stale kontrolują, jak szybko obracają się poszczególne koła. Jeśli sterownik wykryje, że jedno z nich podczas hamowania zaczyna gwałtownie zwalniać i jest bliskie zablokowania, system chwilowo zmniejsza siłę hamowania działającą na to koło. Gdy odzyska ono możliwość obrotu, siła hamowania ponownie wzrasta. Cykl może być powtarzany wiele razy w ciągu sekundy, dzięki czemu koło pozostaje blisko granicy przyczepności, zamiast przejść w niekontrolowany poślizg.
Najważniejszą zaletą ABS jest możliwość zachowania sterowności podczas gwałtownego hamowania. Gdy koła są całkowicie zablokowane, opony ślizgają się po nawierzchni, a reakcja pojazdu na ruch kierownicą staje się mocno ograniczona. Układ przeciwblokujący pozwala kierującemu jednocześnie hamować i próbować ominąć przeszkodę. Ma to szczególne znaczenie na mokrym asfalcie, śniegu lub nawierzchni o nierównej przyczepności. ABS nie oznacza jednak, że pojazd zawsze zatrzyma się na krótszym odcinku.
Działanie ABS w samochodach, motocyklach i rowerach elektrycznych
W samochodach działanie ABS może być wyczuwalne jako pulsowanie pedału hamulca podczas hamowania awaryjnego. Jest to normalny efekt szybkich zmian ciśnienia w układzie i nie powinien skłaniać do zwalniania nacisku na pedał w sytuacji wymagającej pełnego hamowania. ABS współpracuje też z innymi systemami bezpieczeństwa, ponieważ dane z czujników prędkości kół mogą być wykorzystywane między innymi przez układ kontroli stabilności toru jazdy czy system kontroli trakcji.
Rozwiązania wykorzystujące podobną zasadę działania pojawiają się również w jednośladach. W motocyklach ABS ogranicza ryzyko zablokowania koła przy silnym hamowaniu. W wybranych rowerach elektrycznych system może analizować prędkość obrotową kół i odpowiednio regulować działanie hamulca, aby zmniejszyć ryzyko poślizgu przedniego koła albo poderwania tylnego. Tego typu rozwiązanie ma znaczenie zwłaszcza w mocnych e-bike'ach wyposażonych w hydrauliczne hamulce tarczowe.
Drugie znaczenie skrótu: tworzywo ABS
Skrót ABS może mieć również inne znaczenie niezwiązane z hamulcami. W opisach obudów urządzeń, akcesoriów, elektroniki, sprzętu AGD czy narzędzi oznacza często tworzywo acrylonitrile butadiene styrene, po polsku akrylonitryl-butadien-styren. Jest to popularne tworzywo sztuczne stosowane ze względu na sztywność, odporność mechaniczną i łatwość formowania.