Coaxial to inaczej kabel koncentryczny lub złącze koncentryczne, które skonstruowane jest w taki sposób, że jeden przewodnik znajduje się centralnie w osi kabla, a drugi – w postaci oplotu lub ekranu – otacza go koncentrycznie. Coaxial po polsku oznacza po prostu kabel koncentryczny. Jego budowa zapewnia bardzo dobrą ochronę przed zakłóceniami elektromagnetycznymi i stabilną transmisję sygnału na większe odległości. W sprzęcie RTV gniazdo koncentryczne, czyli coaxial jack, może być klasycznym gniazdem antenowym (np. typu f), natomiast w audio – cyfrowym gniazdem RCA pełniące funkcję wejścia lub wyjścia.

Budowa i warstwy ochronne przewodu koncentrycznego

Kabel koncentryczny składa się z kilku warstw: wewnętrznej żyły sygnałowej, izolacji dielektrycznej, metalowego ekranu oraz zewnętrznej osłony. Dzięki temu sygnał przesyłany środkiem przewodu jest chroniony przed wpływem zewnętrznych zakłóceń. To właśnie ta cecha sprawia, że coaxial jest szeroko stosowany w telewizji, instalacjach antenowych, sieciach kablowych oraz w sprzęcie audio i wideo.

Cyfrowe połączenie S/PDIF i wtyk RCA

W domowej elektronice termin coaxial może odnosić się do cyfrowego połączenia audio S/PDIF w wersji koncentrycznej. W wielu amplitunerach, odtwarzaczach CD, telewizorach czy przetwornikach DAC można znaleźć gniazdo oznaczone jako „coaxial” lub „digital coaxial”. Służy ono do przesyłania cyfrowego sygnału audio między urządzeniami. W przeciwieństwie do analogowego połączenia RCA, tutaj przesyłany jest strumień danych w postaci cyfrowej, który następnie jest konwertowany na dźwięk przez przetwornik cyfrowo-analogowy.

Złącze coaxial in sprzęcie audio bardzo często wykorzystuje wtyk typu RCA. Jest to popularny standard złącza stosowany zarówno w sygnałach analogowych, jak i cyfrowych. W przypadku połączenia cyfrowego coaxial używa się pojedynczego przewodu RCA, który przenosi sygnał S/PDIF. Warto podkreślić, że mimo identycznego wyglądu nie każdy kabel RCA nadaje się do transmisji cyfrowej – kabel coaxial do audio cyfrowego powinien mieć impedancję 75 omów, zgodną ze specyfikacją standardu.

Zastosowanie w monitoringu CCTV i sieciach kablowych

Coaxial znajduje zastosowanie także poza światem audio, na przykład w instalacjach telewizyjnych, gdzie łączy antenę z telewizorem lub dekoderem, w sieciach kablowych, a także systemach monitoringu CCTV.

Kluczowe cechy kabla koncentrycznego to odporność na zakłócenia, możliwość przesyłu sygnału na stosunkowo duże odległości bez znacznej utraty jakości oraz stabilność parametrów transmisji. W porównaniu z przewodami niesymetrycznymi bez ekranowania coaxial oferuje znacznie lepszą ochronę przed szumami i interferencjami.

Porównanie złącza Coaxial i optycznego (TOSLINK)

Użytkownicy często zastanawiają się czy lepsze jest połączenie coaxial, czy optyczne. Oba standardy przesyłają cyfrowy sygnał S/PDIF, ale różnią się medium transmisji. Coaxial wykorzystuje sygnał elektryczny w kablu miedzianym, natomiast optyczne – światłowód. Coaxial bywa uznawany za bardziej odporny mechanicznie i stabilny przy krótkich dystansach, natomiast optyczny zapewnia pełną izolację galwaniczną. Uniwersalność, odporność na zakłócenia i szerokie zastosowanie sprawiają, że kabel koncentryczny pozostaje jednym z podstawowych elementów infrastruktury sygnałowej w elektronice użytkowej.