DVD (Digital Versatile Disc) to cyfrowy standard zapisu danych na płytach optycznych, który zdominował rynek domowej rozrywki wideo od końca lat 90. XX wieku. Płyta ma średnicę 12 centymetrów - wygląda identycznie jak CD, ale wykorzystana w tym przypadku technologia zapisu pozwala zmieścić znacznie więcej danych.

Pojemność i mechanika zapisu

Jednowarstwowa płyta DVD pomieści 4,7 GB, dwuwarstwowa aż 8,5 GB. To wystarczy na około dwie godziny filmu w jakości standardowej z dźwiękiem wielokanałowym. Dla porównania, CD mieści zaledwie 700 MB. Zapis odbywa się za pomocą mikroskopijnych wgłębień wyciśniętych w warstwie refleksyjnej. Każde wgłębienie ma długość od 0,4 do 2 mikrometrów. Laser o długości fali 650 nanometrów odczytuje te zagłębienia jako jedynki i zera - gdy wiązka trafia na wgłębienie, światło rozprasza się inaczej. Wiązka lasera jest mniejsza niż w CD, więc dane mogą być gęściej upakowane. Dwuwarstwowe płyty mają dwie warstwy danych - górna jest półprzezroczysta, co pozwala laserowi odczytać również dolną warstwę.

Formaty wideo i standardy regionalne

Filmy na DVD są kodowane w formacie MPEG-2 z przepływnością od 5 do 9 megabitsów na sekundę. Im wyższa przepływność, tym lepsza jakość, ale też więcej miejsca zajmuje materiał. Rozdzielczość to 720x576 pikseli dla PAL (Europa) lub 720x480 dla NTSC (Ameryka i Japonia). To znacznie mniej niż obecne standardy Full HD, ale na starych telewizorach kineskopowych wyglądało bardzo dobrze. DVD posiada zabezpieczenie CSS (Content Scramble System), które teoretycznie chroni przed nielegalnym kopiowaniem. System szyfruje dane na płycie, wymagając od odtwarzacza odpowiedniego klucza. Płyty są też dzielone regionalnie na sześć obszarów - odtwarzacz z Europy (region 2) nie odczyta płyty z USA (region 1).

Trwałość nośnika i warunki przechowywania

Żywotność DVD to kwestia sporów. Producenci deklarowali 100 lat trwałości, ale w praktyce wszystko zależy od jakości płyty. Tanie egzemplarze mogą się zepsuć po kilku latach, szczególnie gdy są wystawione na słońce czy wilgoć. Warstwa refleksyjna powoli utlenia się i traci właściwości. Poliwęglan może się deformować. Rysy na powierzchni stopniowo uniemożliwiają odczyt. Najlepsze rezultaty daje przechowywanie w temperaturze pokojowej, z dala od światła.

Ewolucja i dziedzictwo technologii

Standard płyt DVD wypierany był przez Blu-ray od 2006, który oferował pięciokrotnie większą pojemność (25-50 GB) i obraz Full HD 1920x1080 pikseli. Blu-ray używał niebieskiego lasera 405 nm, co pozwalało na gęstsze upakowanie danych. Później pojawiły się platformy streamingowe jak Netflix, które praktycznie zakończyły erę fizycznych nośników. Mimo to DVD nadal używane jest przez kolekcjonerów filmowych. Ciekawostka - nazwa DVD początkowo oznaczała Digital Video Disc, ale producenci zmienili to na Digital Versatile Disc, żeby podkreślić, że płyty mogą przechowywać nie tylko wideo, ale też dane komputerowe, muzykę czy oprogramowanie.