SPD to urządzenie stosowane w instalacjach elektrycznych i elektronicznych do ograniczania skutków przepięć. Jego zadaniem jest ochrona urządzeń oraz elementów instalacji przed krótkotrwałym wzrostem napięcia, który może doprowadzić do uszkodzenia sprzętu, awarii instalacji lub skrócenia żywotności podłączonych urządzeń.

Czym jest ogranicznik przepięć SPD i jak działa?

Co to jest SPD? Skrót pochodzi od angielskiego Surge Protective Device i oznacza urządzenie ograniczające przepięcia. W języku polskim stosuje się również określenia takie jak ogranicznik przepięć, ochronnik przepięciowy, zabezpieczenie przeciwprzepięciowe oraz ogranicznik napięcia. SPD montuje się między innymi w rozdzielnicach elektrycznych, instalacjach fotowoltaicznych, systemach telekomunikacyjnych oraz obwodach zasilających urządzenia elektroniczne. Jego podstawowym zadaniem nie jest odłączanie zasilania podczas zwykłego przeciążenia, lecz ograniczenie napięcia pojawiającego się podczas przepięcia.

Jak działa SPD? W normalnych warunkach ogranicznik nie powinien wpływać na działanie instalacji. Gdy napięcie gwałtownie wzrośnie powyżej określonego poziomu, urządzenie zaczyna przewodzić prąd udarowy i odprowadza jego część odpowiednią drogą, ograniczając napięcie docierające do chronionego sprzętu. Po ustąpieniu przepięcia SPD powraca do normalnego stanu pracy. W urządzeniach tego typu wykorzystuje się między innymi warystory, iskierniki i inne elementy ochronne. Skuteczność zabezpieczenia zależy zarówno od parametrów ogranicznika, jak i prawidłowego wykonania instalacji oraz połączeń.

Rodzaje ograniczników SPD, zakres ochrony a różnice względem bezpiecznika

Jakie są rodzaje SPD? Ograniczniki stosowane w instalacjach niskiego napięcia dzieli się między innymi na typ 1, typ 2 i typ 3. SPD typu 1 jest przeznaczony do odprowadzania prądów udarowych o dużej energii, związanych między innymi ze skutkami wyładowań piorunowych. Typ 2 służy do ograniczania przepięć występujących w instalacji i jest często montowany w rozdzielnicach. Typ 3 zapewnia dodatkowy poziom ochrony urządzeń końcowych i stosuje się go bliżej chronionego sprzętu. Dostępne są również rozwiązania łączące właściwości kilku typów, na przykład SPD typu 1+2.

Przed czym chroni SPD? Przepięcia mogą być powodowane między innymi przez wyładowania atmosferyczne oraz operacje łączeniowe zachodzące w sieci i instalacji elektrycznej. Ich czas trwania może być bardzo krótki, ale osiągane napięcie może przekraczać wartości bezpieczne dla elektroniki. Ogranicznik pomaga zmniejszyć ryzyko uszkodzenia komputerów, telewizorów, sprzętu AGD, sterowników, zasilaczy i innych urządzeń. Czy SPD chroni przed bezpośrednim uderzeniem pioruna? Sam ogranicznik nie stanowi kompletnej ochrony odgromowej.

Czy SPD to bezpiecznik? Nie. Bezpiecznik lub wyłącznik nadprądowy służy przede wszystkim do ochrony przed skutkami przeciążeń i zwarć, natomiast SPD reaguje na przepięcia. Urządzeń tych nie należy więc traktować jako zamiennych. Przy wyborze ogranicznika bierze się pod uwagę między innymi jego typ, napięcie trwałej pracy, poziom ochrony napięciowej oraz zdolność odprowadzania prądu udarowego. Znaczenie ma również układ sieci i miejsce montażu.