Sterownik to określenie używane w informatyce, elektronice i automatyce. W pierwszym znaczeniu jest to program umożliwiający systemowi operacyjnemu komunikację z określonym podzespołem lub urządzeniem. W drugim oznacza elektroniczny układ lub moduł zarządzający pracą innych elementów sprzętu. W obu przypadkach jego zadaniem jest pośredniczenie między poleceniem a wykonaniem konkretnej czynności, dlatego sterowniki występują między innymi w komputerach, drukarkach, telewizorach, urządzeniach AGD, elektronarzędziach, systemach ogrzewania, rowerach elektrycznych czy automatyce ogrodowej.
Sterownik programowy (driver) i jego aktualizacja w systemie
Sterownik programowy, nazywany również sterownikiem urządzenia lub z angielskiego driverem, jest częścią oprogramowania systemowego. Tłumaczy polecenia systemu operacyjnego na instrukcje zrozumiałe dla konkretnego sprzętu. Przykładowo sterownik karty graficznej pozwala systemowi korzystać z funkcji GPU, sterownik drukarki odpowiada za przekazywanie danych do urządzenia, a sterownik karty sieciowej umożliwia komunikację z siecią. Bez odpowiedniego sterownika sprzęt może działać tylko częściowo, z ograniczoną funkcjonalnością albo nie zostać rozpoznany przez system.
Współczesne systemy operacyjne zawierają dużą bazę podstawowych sterowników i wiele urządzeń działa od razu po podłączeniu. Nie oznacza to jednak, że zawsze jest to najlepsza lub najbardziej aktualna wersja oprogramowania. Producenci kart graficznych, płyt głównych, drukarek, urządzeń audio czy akcesoriów regularnie publikują aktualizacje, które mogą poprawiać zgodność, wydajność, stabilność i bezpieczeństwo. Przy pobieraniu sterowników najlepiej korzystać z oficjalnej strony producenta urządzenia lub mechanizmu aktualizacji systemu, ponieważ przypadkowe serwisy mogą udostępniać nieaktualne albo zmodyfikowane instalatory.
Aktualizacja sterownika bywa pomocna, gdy urządzenie działa nieprawidłowo, system nie wykrywa wszystkich jego funkcji albo pojawiają się problemy ze zgodnością. Nie zawsze warto jednak instalować nową wersję tylko dlatego, że jest dostępna. Jeżeli sprzęt działa poprawnie, czasem rozsądniejsze jest pozostanie przy stabilnej wersji. W razie problemów można również przywrócić wcześniejszy sterownik, o ile system lub producent udostępnia taką możliwość.
Sterownik elektroniczny w urządzeniach i automatyce
Drugie znaczenie słowa sterownik odnosi się do fizycznego układu elektronicznego. Taki sterownik odbiera sygnały z czujników, przycisków lub aplikacji, przetwarza je zgodnie z zaprogramowaną logiką i steruje pracą urządzenia. W pralce może zarządzać silnikiem, pompą, grzałką i elektrozaworami, w lodówce kontrolować sprężarkę i temperaturę, a w elektronarzędziu regulować obroty silnika. W systemach ogrzewania sterownik może współpracować z termostatem, pompą obiegową i kotłem, natomiast w automatyce ogrodowej uruchamiać podlewanie o określonych porach. Sterowniki są również ważnym elementem pojazdów elektrycznych. Przykładowo w rowerze elektrycznym sterownik silnika reguluje przepływ energii z akumulatora do napędu, uwzględniając sygnały z czujników i wybrany poziom wspomagania.