RAW to format zapisu zdjęć cyfrowych, w którym przechowywane są dane zarejestrowane przez matrycę aparatu w możliwie mało przetworzonej postaci – do czego właśnie nawiązuje nazwa. RAW oznacza w języku angielskim po prostu „surowy”. Plik RAW zawiera znacznie więcej informacji o obrazie niż typowe zdjęcie JPEG, dlatego jest szczególnie ceniony przez fotografów, którzy chcą później samodzielnie obrabiać zdjęcia.

Jak powstaje plik RAW i jego rodzaje

W aparacie cyfrowym światło pada na matrycę, a znajdujące się na niej elementy światłoczułe rejestrują informacje o obrazie. W przypadku zapisu RAW dane z matrycy są zachowywane z niewielką ingerencją aparatu. W pliku znajdują się między innymi informacje dotyczące jasności poszczególnych pikseli oraz dane potrzebne do późniejszego odtworzenia kolorów. Aparat nie wykonuje więc wszystkich operacji związanych z przetwarzaniem obrazu przed zapisaniem pliku.

Poszczególni producenci aparatów stosują własne odmiany standardu RAW. Przykładem może być CR3 firmy Canon, NEF firmy Nikon, ARW firmy Sony czy RAF firmy Fujifilm. Poszczególne formaty mogą różnić się sposobem przechowywania danych i nie zawsze są obsługiwane przez wszystkie programy. Dlatego w przypadku starszych aparatów może być konieczne użycie odpowiedniego programu albo aktualizacja oprogramowania do obróbki zdjęć.

RAW a JPEG – najważniejsze różnice i zalety

Największą zaletą RAW jest możliwość znacznie bardziej elastycznej obróbki fotografii. Plik zawiera więcej informacji, które można wykorzystać przy korygowaniu ekspozycji, balansu bieli, świateł i cieni czy kolorów. Jeśli zdjęcie zostało wykonane zbyt ciemno lub zbyt jasno, RAW daje zwykle większe możliwości odzyskania szczegółów niż JPEG. Nie oznacza to jednak, że można bez ograniczeń naprawić każde źle wykonane zdjęcie. Jeżeli matryca nie zarejestrowała żadnych danych w bardzo jasnym lub bardzo ciemnym obszarze, późniejsza obróbka nie jest w stanie odtworzyć utraconych informacji.

RAW różni się od JPEG również sposobem przetwarzania kolorów i obrazu. JPEG jest już gotowym, przetworzonym zdjęciem. Aparat stosuje między innymi wyostrzenie, redukcję szumów, korekcję kolorów i kompresję, a następnie zapisuje rezultat. RAW zachowuje znacznie więcej danych do późniejszego przetwarzania. W efekcie zdjęcie RAW może po otwarciu wyglądać mniej efektownie niż gotowy JPEG, ale wynika to między innymi z tego, że jego ostateczny wygląd dopiero zostanie nadany podczas obróbki.

Pliki RAW zajmują również więcej miejsca niż zdjęcia JPEG. Wynika to z większej ilości przechowywanych danych. W zależności od aparatu i sposobu zapisu jeden plik RAW może zajmować kilkadziesiąt megabajtów. Niektóre aparaty stosują przy tym bezstratną lub stratną kompresję RAW, dlatego wielkość plików zależy od konkretnego modelu i ustawień.

Programy do obróbki i wywoływania zdjęć RAW

Do obróbki zdjęć RAW służą między innymi programy takie jak Adobe Lightroom, Adobe Camera Raw, Capture One czy rozwiązania producentów aparatów. Po zakończeniu edycji fotografię można wyeksportować do JPEG, TIFF, PNG lub innego formatu przeznaczonego do publikacji, druku czy udostępniania. RAW pozostaje wówczas plikiem źródłowym, z którego można w przyszłości przygotować kolejną wersję zdjęcia.

Warto pamiętać, że RAW nie oznacza całkowicie „surowych” danych bez jakiegokolwiek przetwarzania. Aparat może wykonywać część operacji już na etapie zapisu, a dokładny sposób działania zależy od producenta i modelu.