Włoch rodem, chytry i przebiegły? Polska kariera Gaetana Ghigiottiego a dyplomacja rzymska Stanisława Augusta, 1760–1796 Rafał Waszczuk

W XVIII wieku do Rzeczypospolitej – w poszukiwaniu kariery – przybywało wielu Włochów. Jednym z nich był Gaetano Ghigiotti; dzięki dogłębnej znajomości funkcjonowania kurii rzymskiej szybko został zaufanym dworzaninem, wykorzystywanym przez Stanisława Augusta Poniatowskiego w różnych wymagających dyskrecji sprawach. Obok kariery dworskiej i dyplomatycznej Ghigiotti piastował godności kościelne: kanonika warmińskiego, kawalera maltańskiego, prałata domowego papieża, protonotariusza apostolskiego. Wreszcie był charakterystyczną postacią Warszawy stanisławowskiej: aktywnie uczestniczył w życiu towarzyskim elity, w tym diaspory włoskiej zamieszkującej nad Wisłą. W książce Ghigiotti został sportretowany w nietypowy, nowatorski sposób. Po pierwsze, Autora interesuje, w przeciwieństwie do większości dotychczasowych badań nad stosunkami polsko-rzymskimi, punkt widzenia Rzeczypospolitej. Po drugie, dyplomacja została uchwycona przez pryzmat jej głównego wykonawcy. Dla Ghigiottiego służba królewska miała stanowić trampolinę jego kariery i awansu społecznego, których horyzontem mógł być nawet kapelusz kardynalski. Rafał Waszczuk stara się udowodnić, jak ważne dla zrozumienia dyplomacji w epoce nowożytnej jest uchwycenie podmiotowości osób ją realizujących – takich właśnie jak opisywany bohater.