CPU-Z to bezpłatny program diagnostyczny służący do identyfikowania podzespołów komputera i odczytywania szczegółowych informacji dotyczących ich parametrów. Aplikacja rozwijana przez CPUID pozwala szybko sprawdzić między innymi model procesora, płytę główną, rodzaj pamięci RAM oraz część informacji dotyczących układu graficznego. CPU-Z jest dostępny między innymi dla komputerów z systemem Windows, a osobne wersje przygotowano również dla Windows na platformie ARM64 oraz urządzeń z Androidem.

Szczegółowa diagnostyka procesora i płyty głównej

Najbardziej rozbudowana część programu dotyczy procesora. CPU-Z może pokazać jego nazwę, oznaczenie modelu, nazwę kodową architektury, technologię wykonania, rodzaj gniazda montażowego oraz informacje o pamięci podręcznej. Wyświetla również bieżące częstotliwości pracy rdzeni, ich liczbę oraz liczbę wątków. Jest to przydatne podczas sprawdzania, jaki dokładnie procesor znajduje się w komputerze, a także przy obserwowaniu zmian taktowania zależnych od obciążenia i mechanizmów oszczędzania energii.

CPU-Z dostarcza także informacji o płycie głównej. Może wskazać jej producenta i model, zastosowany chipset oraz wybrane dane dotyczące BIOS-u. Pozwala to zidentyfikować płytę nawet wtedy, gdy użytkownik nie ma jej dokumentacji lub komputer został kupiony jako gotowy zestaw. Informacje takie mogą być potrzebne przed aktualizacją BIOS-u, doborem kompatybilnego procesora, rozbudową pamięci RAM albo diagnozowaniem konfiguracji sprzętowej.

Odczyt parametrów pamięci RAM i danych SPD

Jednym z ważniejszych zastosowań CPU-Z jest sprawdzanie pamięci operacyjnej. Program podaje jej typ, pojemność, częstotliwość pracy oraz timingi. Osobna sekcja wykorzystuje dane SPD zapisane w modułach RAM, dzięki czemu można sprawdzić specyfikację poszczególnych kości pamięci. Przydaje się to podczas rozbudowy komputera, gdy trzeba ustalić parametry już zamontowanych modułów, a także podczas kontroli ustawień pamięci po zmianach dokonanych w BIOS-ie. Dane dotyczące pamięci wymagają jednak odpowiedniej interpretacji.

Częstotliwość prezentowana przez program może różnić się od wartości widocznej w nazwie handlowej modułu, ponieważ pamięci DDR przesyłają dane dwukrotnie w każdym cyklu zegara. Dlatego przykładowo rzeczywisty zegar około 1600 MHz odpowiada efektywnej szybkości transmisji określanej jako 3200 MT/s. CPU-Z może więc pomóc zweryfikować konfigurację RAM-u, ale wynik należy odczytywać z uwzględnieniem sposobu działania konkretnego standardu pamięci.

Karta graficzna i wbudowany benchmark wydajności

Program zawiera również informacje dotyczące grafiki, choć nie jest tak rozbudowanym narzędziem diagnostycznym GPU jak aplikacje przeznaczone specjalnie do kart graficznych. W zależności od sprzętu można sprawdzić między innymi nazwę układu graficznego oraz wybrane parametry jego pracy. W wersji dla Windows ARM64 CPU-Z prezentuje również nazwę GPU i jego taktowanie, obok danych dotyczących układu SoC, pamięci, płyty głównej i systemu operacyjnego.

CPU-Z może być używany również podczas testowania wydajności procesora. Program zawiera funkcję benchmarku pozwalającą porównać osiągi CPU w obciążeniu wykorzystującym pojedynczy lub wiele wątków.