Badania jakościowe w andragogice. Polskie doświadczenia badawcze Elżbieta Dubas

Znamienną cechą polskiej andragogiki dziś, w XXI wieku, jest włączanie w jej obszar badawczy transdyscyplinarnego dyskursu podejmowanego w zakresie nauk społecznych i humanistycznych, dotyczącego procesów uczenia się człowieka dorosłego.

Z treści zawartych w tej publikacji [...] wynika, że poczynając od lat 80. XX wieku, zauważalny jest w polskiej andragogice zwrot ku badaniom jakościowym, które wśród badań empirycznych w XXI wieku zaczynają przeważać [...].

[...] badacze zjawisk mieszczących się w przedmiocie badań andragogiki [...] tworzą już specyficzne środowisko naukowe, otwarte, bardziej demokratyczne, transdyscyplinarne, realizujące ideę „niewidzialnego koledżu”, jak to określa Zbyszko Melosik [...] włączając w skład tego środowiska, poza znany i znaczącymi dla dyscypliny naukowcami, także osoby na początkowych etapach swojej naukowej kariery, badaczy andragogów i badaczy reupominekujących inne dyscypliny naukowe.

W andragogice ostatnich dwóch, trzech dekad można dostrzec przesunięcie „z metody na badacza”. To bardzo ważna zmiana paradygmatyczna, która pociąga za sobą jakościowy charakter badań. [...] Na badacza (a nie na metodę) spada odpowiedzialność za planowanie, realizację i efekty procesu badawczego, które są weryfikowane w naukowym dyskursie. Jest to cena za jego wolność, twórczość i możliwość realizacji pasji naukowej według miary swej umysłowości. Badania jakościowe wymagają odwagi, a upominekacja wyników własny naukowych dociekań wiąże się z niepewnością ich uznania przez innych badaczy.

Fragmenty z  Wprowadzenia

Publikacja pod redakcją Artura Fabisia i Elżbiety Dubas

Spis treści

• Artur Fabiś, Elżbieta Dubas, Wokół andragogiki i badań jakościowych – wprowadzenie
• Część I. Ramowe założenia badań jakościowych w andragogice
  • Elżbieta Dubas, Podejście biograficzne w andragogicznych badaniach nad uczeniem się osób dorosłych
  • Joanna Golonka-Legut, Martyna Pryszmont, Badacz – andragog w badaniach jakościowych: jakie są role andragoga w realizowanych badaniach?
  • Karolina Kuryś-Szyncel, Emilia Mazurek, Granice osobiste w badaniach jakościowych – delikatna materia kontaktu z rozmówcą, kiedy wywiad zmienia się w spotkanie interwencyjne lub terapeutyczne
  • Marcin Muszyński, Jakość w badaniach jakościowych – jak sprawdzić wiarygodność badań?
  • Emilia Mazurek, Artur Fabiś, Etyka badań jakościowych – wybrane aspekty
• Część II. Metodyka badań jakościowych
  • Marcin Muszyński, Metodologia teorii ugruntowanej
  • Beata Borowska-Beszta, Andragogiczna etnografia wielowymiarowa
  • Beata Borowska-Beszta, Andragogiczne studium przypadku
  • Arkadiusz Wąsiński, Artur Fabiś, Wielość ujęć i zastosowań wywiadu w badaniach jakościowych z osobami dorosłymi
  • Artur Fabiś, Dorota Gierszewski, Zogniskowany wywiad grupowy w badaniach nad edukacją
  • Maciej Witkowski, Refleksyjna obserwacja uczestnicząca: możliwości i dylematy
  • Sławomir Trusz, Metody badań mieszanych w edukacji dorosłych – dlaczego łączenie metod (nie) jest sensowne?
• Część III. Autorskie doświadczenia w prowadzeniu badań jakościowych
  • Mirosława Nowak-Dziemianowicz, Agata Radecka, KRYNAROZ (Krytyka - Narracja – Rozumienie - Zmiana) – autorska propozycja zaangażowanych badań andragogicznych
  • Elżbieta Dubas, Materiał narracyjno-biograficzny: propozycja opracowania (OMNaB)
  • Artur Fabiś, Listy jako „dokumenty życia” – autorska propozycja metody analizy narracji epistolarnej (MANE) w badaniach andragogicznych
  • Agata Radecka, Knuda Illerisa koncepcja uczenia się w życiu zawodowym – propozycja adaptacji do jakościowych badań nad uczeniem się dorosłego człowieka
  • Mirosława Nowak-Dziemianowicz, Emancypacyjny potencjał narracji biograficznej Danuty Wałęsowej w książce Marzenia i tajemnice. Co demaskują narracyjne badania krytyczne?