Ekran dotykowy wszyty w ubranie. Naukowcy stworzyli technologię, która może zmienić naszą codzienność
Elektronika coraz śmielej opuszcza obudowy urządzeń, do których zdążyliśmy się przyzwyczaić. Smartfony, tablety i laptopy przez lata wyznaczały granice tego, w jaki sposób korzystamy z technologii, ale naukowcy pokazali, że przyszłość może wyglądać zupełnie inaczej. W Singapurze powstało rozwiązanie, które pozwala zamienić zwykły fragment odzieży w interaktywny ekran dotykowy. I nie jest to tylko efektowny eksperyment laboratoryjny, ponieważ nowatorski materiał potrafi wyświetlać ruchomy obraz, reagować na dotyk, a nawet przetrwać wielokrotne pranie.
Ekran dotykowy wszyty w ubranie. Naukowcy stworzyli coś niezwykłego
Pomysł noszenia elektroniki na nadgarstku czy przedramieniu nie jest oczywiście nowy. Smartwatche, opaski sportowe i inteligentne okulary od dawna próbują sprawić, żebyśmy mieli najważniejsze informacje zawsze pod ręką. Problem w tym, że wszystkie te urządzenia nadal wymagają zastosowania określonych komponentów, obudów i klasycznych wyświetlaczy. Badacze z National University of Singapore postanowili podejść do sprawy inaczej. Zamiast umieszczać ekran na ubraniu, opracowali specjalne elektroniczne włókna, z których można stworzyć wyświetlacz będący integralną częścią materiału.
Za projektem stoi zespół kierowany przez profesora Turaliego Khudiyeva z National University of Singapore. Wyniki badań opublikowano 21 października 2026 roku w czasopiśmie Nature. Opracowana technologia pozwoliła stworzyć rękaw z ekranem dotykowym, który nie przypomina typowego urządzenia elektronicznego. Nie ma tutaj sztywnego panelu przyklejonego do tkaniny ani klasycznej konstrukcji znanej z urządzeń mobilnych. Cała sztuka polega na wykorzystaniu odpowiednio zaprojektowanych włókien, które jednocześnie pełnią funkcję elementów wyświetlających obraz i czujników dotyku. Ten pomysł może okazać się znacznie ważniejszy niż sam efektowny prototyp.
Elektroniczne nici zamieniają rękaw w interaktywny ekran
Sercem rozwiązania są specjalne włókna o średnicy około jednego milimetra, wewnątrz których umieszczono miniaturowe komponenty elektroniczne. Ich produkcja wymagała opracowania nowej metody łączenia układów i przewodów. Naukowcy wykorzystali między innymi laser do odsłaniania precyzyjnie wyznaczonych miejsc na izolowanych przewodach, a następnie zastosowali kontrolowane lutowanie. W ten sposób udało się połączyć ponad 5000 mikrochipów, tworząc przeszło 20 000 połączeń elektrycznych. Tak przygotowane elementy zostały następnie zintegrowane w wielowarstwowym włóknie za pomocą procesu termicznego rozciągania.
W gotowym prototypie wykorzystano 54 elektroniczne włókna, z których każde zawiera 96 diod LED. Umieszczono je w przedniej części rękawa, uzyskując wyświetlacz o rozdzielczości 96 na 54 piksele i wymiarach 168 na 105 milimetrów. Obraz odświeżany jest z częstotliwością 30 klatek na sekundę, a 8-bitowa głębia kolorów pozwala prezentować znacznie więcej niż tylko proste monochromatyczne komunikaty. Ekran rozpoznaje również dotyk. Pod warstwą odpowiedzialną za wyświetlanie obrazu znajduje się specjalna struktura czujnikowa, która wykrywa miejsce naciśnięcia materiału. Dzięki temu użytkownik może wchodzić w interakcję z wyświetlanymi elementami, a system obsługuje nawet kilka punktów dotyku jednocześnie.
Co potrafi ubranie z ekranem dotykowym? To nie tylko efektowny gadżet
Możliwości singapurskiego wynalazku są całkiem imponujące, szczególnie jeśli weźmiemy pod uwagę, że mamy do czynienia z fragmentem odzieży, a nie klasycznym urządzeniem elektronicznym. Rękaw potrafi wyświetlać zdjęcia, odtwarzać filmy, uruchamiać kalkulator i pełnić funkcję kompasu. Możliwe jest również przesyłanie obrazów bezprzewodowo przez Bluetooth, sterowanie wybranymi funkcjami za pomocą głosu oraz automatyczne dostosowywanie jasności wyświetlacza do warunków otoczenia. System potrafi także obracać obraz, a wbudowane elementy audio umożliwiają odtwarzanie materiałów wideo z dźwiękiem.
Na uwagę zasługuje również dodatkowe wyposażenie elektronicznej odzieży. W strukturze materiału znalazły się włókna odpowiadające za działanie mikrofonu, głośnika oraz czujników. Mogą one monitorować ruch, rozpoznawać kierunek północny, mierzyć temperaturę i reagować na poziom oświetlenia. Co ciekawe, umieszczenie odpowiedniego czujnika w okolicy pachy pozwala mierzyć temperaturę ciała i prezentować wynik bezpośrednio na ekranie rękawa. Właśnie tutaj zaczyna się robić naprawdę interesująco. Wyobraźmy sobie ubranie sportowe, które nie tylko pokazuje podstawowe statystyki treningowe, ale również zbiera dane dotyczące organizmu i pozwala sprawdzić je bez konieczności sięgania po smartfon. W przyszłości podobne rozwiązania mogłyby znaleźć zastosowanie również w odzieży medycznej, roboczej czy specjalistycznym wyposażeniu służb ratunkowych.
Ekran można prać w pralce. Czy to przyszłość inteligentnej odzieży?
Największą przeszkodą w popularyzacji elektronicznych ubrań od zawsze była ich praktyczność. Nawet najbardziej efektowny gadżet szybko straciłby sens, gdyby trzeba było zdejmować elektronikę przed każdym praniem albo szczególnie uważać na materiał podczas codziennego użytkowania. Zespół z Singapuru zadbał jednak o ten aspekt. Według przeprowadzonych testów ekran zachował niemal niezmienioną jasność i czułość na dotyk po 50 cyklach prania z detergentem w standardowej pralce. Konstrukcja przeszła również próbę 1000 zgięć wokół promienia wynoszącego zaledwie 5 milimetrów. Badacze podkreślają ponadto, że materiał zachowuje przewiewność porównywalną z bawełną, poliestrem i dżinsem. Sprawdzono także bezpieczeństwo kontaktu opracowanych włókien ze skórą.
Nie oznacza to oczywiście, że za chwilę będziemy mogli kupić bluzę zastępującą smartfon, tablet i laptop. Obecny projekt jest przede wszystkim demonstracją możliwości nowej technologii, a jego rozdzielczość pozostaje daleka od tego, do czego przyzwyczaiły nas współczesne wyświetlacze. Naukowcy chcą jednak rozwijać rozwiązanie, stosując cieńsze włókna i mniejsze komponenty elektroniczne, co powinno umożliwić tworzenie większych oraz bardziej szczegółowych ekranów. Istotne jest również to, że opracowane nici można potencjalnie wykorzystywać w tradycyjnych procesach produkcji tekstyliów, takich jak tkanie, dzianie czy haftowanie.
Moim zdaniem najbardziej interesująca nie jest nawet perspektywa oglądania filmów na własnym rękawie. Znacznie większy potencjał kryje się w możliwości połączenia wyświetlacza, czujników i funkcji obliczeniowych w jednym materiale. Naukowcy rozważają już wykorzystanie sztucznej inteligencji bezpośrednio w inteligentnych tkaninach. Takie rozwiązanie mogłoby w przyszłości analizować informacje o użytkowniku i jego otoczeniu, a następnie prezentować przydatne wskazówki bez konieczności korzystania z dodatkowego urządzenia. Do masowej produkcji i codziennego wykorzystania tej technologii jeszcze daleka droga, ale kierunek jest niezwykle ciekawy. Być może za kilka lat ekran nie będzie już czymś, co nosimy w kieszeni, lecz elementem ubrania, które zakładamy każdego ranka.
Łukasz Dąbrowski
Autor Media Expert
Uwielbiam poznawanie nowych historii w każdej możliwej formie: gry wideo, książki, filmy, komiksy czy też po prostu rozmowa z drugim człowiekiem. Nie ograniczam się do jednego gatunku, ale gdybym miał wskazać swojego faworyta to byłaby to fantastyka. W wolnych chwilach zanurzam się w literaturze, a gdy pogoda dopisuje to idę pograć w koszykówkę. Moim największym marzeniem jest napisać i wydać własną książkę.