Od 1 września 2026 roku szkolny plecak będzie musiał pomieścić dodatkowy przedmiot – smartfon. Urządzenie podczas pobytu w szkole ma pozostać poza zasięgiem ucznia. Prezydent podpisał ustawę wprowadzającą nowe zasady korzystania z telefonów i innych urządzeń elektronicznych. Nie wszędzie będą one jednak wyglądały tak samo. Największe zmiany czekają uczniów szkół podstawowych, podczas gdy w szkołach ponadpodstawowych o zasadach nadal w dużej mierze decydować będą same placówki.
Od 1 września telefon znikną ze szkół, ale…
Zacznijmy od najmłodszych, bo w zasadzie to oni odczują największe zmiany – najważniejsza dotyczy bowiem szkół podstawowych. Od początku nowego roku szkolnego uczniowie nie będą mogli korzystać na terenie szkoły z telefonów komórkowych ani innych urządzeń elektronicznych umożliwiających komunikację na odległość lub rejestrowanie obrazu i dźwięku. Zakaz obejmie nie tylko lekcje, ale również czas związany z pobytem w placówce. Przepisy obejmują także zajęcia edukacyjne organizowane poza terenem szkoły.
Warto przy tym rozróżnić zakaz korzystania z urządzenia od samego jego posiadania. Ustawa nie nakazuje wszystkim uczniom zostawiać telefonu w domu. Szkoła może natomiast zorganizować specjalne miejsce do przechowywania smartfonów i innych urządzeń. Jednocześnie takie rozwiązanie wymaga zgody rady pedagogicznej i rady rodziców oraz opinii samorządu uczniowskiego. Placówka może wówczas ustalić własne zasady przekazywania sprzętu do depozytu i jego odbierania.
Nie oznacza to również, że nauczyciel będzie całkowicie pozbawiony możliwości wykorzystania smartfonu podczas zajęć. Ustawa przewiduje wyjątek, gdy urządzenie jest potrzebne do realizacji programu nauczania, sprawdzenia wiedzy uczniów albo umożliwienia kontaktu z rodzicem w nagłej sytuacji. Dodatkowo dyrektor może zezwolić uczniowi na korzystanie ze sprzętu ze względu na chorobę, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby.
Przedszkola z zakazem, starsi uczniowie z wyjątkami
Zmiany będą jeszcze bardziej restrykcyjne w przypadku przedszkoli, oddziałów przedszkolnych oraz innych form wychowania przedszkolnego. Nowe przepisy zabraniają tam nie tylko korzystania przez dzieci z telefonów i podobnych urządzeń podczas pobytu w placówce, ale również samego ich wnoszenia. Wyjątek może dotyczyć dziecka, które ze względu na stan zdrowia, niepełnosprawność lub szczególne potrzeby wymaga odpowiedniego sprzętu lub aplikacji.
Natomiast inaczej wygląda sytuacja w szkołach ponadpodstawowych. Tutaj ustawodawca nie wprowadza odgórnego, jednakowego dla całego kraju zakazu korzystania z telefonów. To statut konkretnej szkoły będzie musiał określić zasady korzystania z takich urządzeń albo zdecydować o ich zakazie. Mówiąc prościej, uczeń liceum czy technikum może spotkać się z innymi regulacjami niż jego kolega uczęszczający do placówki w sąsiedniej miejscowości.
Ale uwaga, na samej szkole się nie kończy. Podobne rozwiązanie zastosowano w odniesieniu do wycieczek szkolnych. Ustawowy zakaz obowiązujący w podstawówkach nie obejmuje ich automatycznie. Szkoła może jednak w statucie określić dodatkowe ograniczenia dotyczące korzystania ze smartfonów czy tabletów podczas takich wyjazdów. Czyli zależnie od wyjazdu w danej placówce wycieczka może pod względem technologicznym wyglądać zupełnie inaczej.
Szkoły mają czas na zmianę statutów
Warto dodać, że nowe regulacje nie zostały skonstruowane wyłącznie z myślą o smartfonach. Obejmują również inne urządzenia elektroniczne, które pozwalają na komunikowanie się na odległość albo rejestrowanie obrazu czy dźwięku. W praktyce chodzi zatem o ograniczenie korzystania z całej grupy urządzeń pełniących podobne funkcje. Bo z punktu widzenia nowych przepisów znaczenie ma przede wszystkim funkcja urządzenia, a nie jego nazwa czy producent. Szkolne zasady mogą więc dotyczyć również sprzętu pozwalającego na nagrywanie, przesyłanie informacji czy kontaktowanie się z innymi osobami. Jednocześnie ustawa pozostawia miejsce na wykorzystanie technologii podczas lekcji, jeżeli jest ono uzasadnione dydaktycznie i zaakceptowane przez nauczyciela.
Choć przepisy zaczną obowiązywać już od 1 września 2026 roku, szkoły nie muszą tego samego dnia mieć już całkowicie przebudowanych statutów. Ustawa daje placówkom czas na dostosowanie dokumentów do nowych regulacji aż do 31 grudnia 2026 roku. Co bardzo istotne, od września do momentu aktualizacji statutu pozostają w mocy dotychczasowe postanowienia szkoły dotyczące warunków wnoszenia i korzystania z telefonów oraz innych urządzeń. Nie oznacza to jednak odroczenia wejścia w życie samego ustawowego zakazu. Dyrektorzy placówek po prostu otrzymają kilka miesięcy na uporządkowanie szczegółów, w tym ewentualnego systemu przechowywania urządzeń.
Nowe przepisy oznaczają zatem coś więcej niż prosty nakaz "odłóż telefon". Od teraz to państwo ustala podstawowe ramy i jedynie część decyzji pozostawia samym szkołom. W efekcie początek roku szkolnego może wyglądać różnie w zależności od placówki: jedni uczniowie będą musieli zostawiać urządzenia w wyznaczonym miejscu, inni po prostu będą zobowiązani do ich schowania. Wspólnym mianownikiem pozostaje jednak wyraźna zmiana podejścia do obecności urządzeń elektronicznych w szkolnej codzienności.