Kawa w kapsułkach pod lupą UE. Od 12 sierpnia obowiązują nowe przepisy w Polsce
Nowe przepisy nie oznaczają, że konsumenci muszą nagle wyrzucić posiadane kapsułki albo zmienić ekspres. Zmiana dotyczy przede wszystkim producentów, importerów i innych firm wprowadzających produkty na rynek. W praktyce chodzi o to, z czego wykonywane są opakowania, jakie wymagania muszą spełniać oraz jak powinny być traktowane po wykorzystaniu. UE chce w ten sposób ograniczyć ilość odpadów i zwiększyć możliwości ich ponownego wykorzystania oraz recyklingu.
Kapsułka do kawy przestaje być regulacyjnym wyjątkiem
Od 12 sierpnia zaczyna być stosowane rozporządzenie PPWR, czyli unijne przepisy dotyczące opakowań i odpadów opakowaniowych. Regulacja obejmuje opakowania niezależnie od materiału czy pochodzenia i ustanawia wymagania dotyczące m.in. ich produkcji, składu, możliwości recyklingu oraz zagospodarowania odpadów. Co istotne, PPWR jest rozporządzeniem, więc stosuje się je bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, w tym w Polsce.
W przypadku kawy szczególnie dużo uwagi poświęca się kapsułkom. Ich sytuacja jest o tyle ciekawa, że wcześniej unijne przepisy dotyczące opakowań nie traktowały wszystkich rodzajów kapsułek w taki sam sposób. Nowe regulacje porządkują tę kwestię i nakładają na przedsiębiorców obowiązki związane z wymaganiami stawianymi opakowaniom. Dla osoby kupującej kawę oznacza to przede wszystkim zmianę po stronie producenta, a nie konieczność wymiany ekspresu czy rezygnacji z ulubionych kapsułek do kawy.
Nie chodzi tylko o samą kapsułkę
PPWR jest znacznie szerszym aktem niż przepisy dotyczące kawy. Obejmuje cały cykl życia opakowania, a jednym z jego celów jest ograniczenie ilości odpadów oraz zwiększenie udziału materiałów nadających się do ponownego wykorzystania i recyklingu. Od 12 sierpnia obowiązują wybrane wymagania dotyczące m.in. substancji znajdujących się w opakowaniach oraz określonych obowiązków producentów. Część bardziej szczegółowych wymagań będzie natomiast wprowadzana w późniejszych terminach.
Warto przy tym uważać na często powtarzane informacje, jakoby od 12 sierpnia każda kapsułka musiała natychmiast otrzymać nową, specjalną etykietę informującą konsumenta o sposobie jej wyrzucenia. To zbyt duże uproszczenie. Zharmonizowane oznakowanie opakowań, oparte na piktogramach i informacji o składzie materiałowym, ma zacząć być wymagane później. Zgodnie z PPWR zasadniczy termin przypada na 12 sierpnia 2028 r. albo 24 miesiące od wejścia w życie odpowiednich aktów wykonawczych, zależnie od tego, który termin będzie późniejszy.
Druga zmiana dotyczy kawy rozpuszczalnej
Na tym jednak unijne zmiany dotyczące kawy się nie kończą. Komisja Europejska przyjęła w lipcu 2026 r. akt delegowany zmieniający zakres rozporządzenia EUDR, czyli regulacji mającej ograniczać udział produktów związanych z wylesianiem w unijnym rynku. Jedną z najważniejszych propozycji jest objęcie przepisami także ekstraktów, esencji i koncentratów kawy, co w praktyce oznacza również kawę rozpuszczalną. Tu pojawia się jednak ważne zastrzeżenie. Ta zmiana nie jest tym samym, co przepisy PPWR obowiązujące od 12 sierpnia 2026 r. Akt dotyczący rozszerzenia EUDR został przyjęty przez Komisję, ale wciąż podlega kontroli Parlamentu Europejskiego i Rady. Nowe produkty dodane do zakresu EUDR mają zostać objęte regulacją od 30 grudnia 2027 r.
Dla producentów i importerów kawy rozpuszczalnej oznacza to w przyszłości konieczność znacznie dokładniejszego dokumentowania pochodzenia surowca. W grę wchodzą m.in. informacje dotyczące łańcucha dostaw i geolokalizacji działek, na których uprawiano kawę. Komisja chce w ten sposób uniknąć sytuacji, w której kawa w ziarnach podlega wymaganiom dotyczącym wylesiania, ale po przetworzeniu na ekstrakt lub kawę rozpuszczalną można byłoby ominąć te obowiązki.
Co nowe przepisy oznaczają dla kawosza w Polsce?
Najważniejsza wiadomość jest dość prosta: 12 sierpnia 2026 r. nie trzeba wyrzucać zapasów kawy ani kupować nowego ekspresu. Konsument nie dostaje też nowego obowiązku związanego z samym piciem kawy. Największa zmiana zachodzi po stronie firm, które muszą dostosować opakowania i procesy do nowych wymogów. PPWR ma obowiązywać w całej Unii, dlatego producenci sprzedający kawę w Polsce muszą uwzględnić te same unijne ramy prawne. Z perspektywy klienta zmiany mogą jednak z czasem stać się bardziej widoczne. Opakowania mają być projektowane z większym naciskiem na ograniczenie odpadów, możliwość recyklingu i wykorzystanie materiałów w obiegu zamkniętym.
Nie oznacza to automatycznie, że kawa podrożeje od 12 sierpnia. Firmy będą jednak musiały ponosić koszty dostosowania produktów, dokumentacji i łańcuchów dostaw, dlatego wpływ regulacji na ceny będzie zależał od konkretnego producenta i rodzaju opakowania. Krótko mówiąc, dzisiejsza zmiana nie jest ''końcem kawy z kapsułki'', jak można by wnioskować z niektórych nagłówków. To raczej początek kolejnego etapu porządkowania unijnych zasad dotyczących opakowań. A jeśli Komisja doprowadzi do końca również zmiany w EUDR, w kolejnych latach większą kontrolą zostanie objęte także pochodzenie samej kawy.