SanDisk Optimus GX Pro 8100 2 TB jest piekielnie szybki. To dysk SSD, który wyprzedza nasze potrzeby
Są takie podzespoły komputerowe, których parametry robią ogromne wrażenie już przy pierwszym spojrzeniu. SanDisk Optimus GX Pro 8100 2 TB zdecydowanie należy do tej grupy. Odczyt na poziomie 14 900 MB/s wygląda jak wynik z innej epoki, ale po chwili pojawia się znacznie ciekawsze pytanie: czy podczas zwykłego korzystania z komputera rzeczywiście jesteśmy w stanie poczuć różnicę?
SanDisk Optimus GX Pro 8100 pokazuje, dokąd zmierza PCIe 5.0
SanDisk Optimus GX Pro 8100 2 TB jest konstrukcją dla osób, które nie lubią kompromisów. Dysk korzysta z interfejsu PCIe 5.0 x4 i formatu M.2 2280, a producent deklaruje maksymalnie 14 900 MB/s przy odczycie sekwencyjnym oraz 14 000 MB/s przy zapisie. Do tego dochodzi nawet 2,3 mln IOPS dla odczytu losowego i 2,4 mln IOPS dla zapisu. To wartości, które jeszcze niedawno wyglądałyby bardziej jak wynik laboratoryjnego eksperymentu niż specyfikacja konsumenckiego SSD.
Co ciekawe, Optimus GX Pro 8100 nie jest konstrukcją całkowicie oderwaną od tego, co znamy. To element szerszej zmiany nazewnictwa nośników SanDiska po rozdzieleniu marki od Western Digital. Sam model jest bezpośrednim następcą znanego WD Black SN8100, więc mamy tu raczej ewolucję niż rewolucję. Pod obudową znajduje się pamięć BiCS TLC 3D NAND, kontroler Silicon Motion oraz dedykowana pamięć DRAM, a całość uzupełnia technologia nCache 4.0.
Ten ostatni element jest bardzo interesujący z punktu widzenia codziennego użytkowania. W przypadku bardzo szybkich dysków SSD łatwo zachwycić się maksymalnym transferem, ale przecież komputer nie spędza całego dnia na kopiowaniu jednego ogromnego pliku. System operacyjny, programy i gry pracują również na mnóstwie niewielkich danych. Tutaj obecność DRAM i wysoka wydajność losowa mają znacznie więcej sensu niż sama liczba 14 900 MB/s na pudełku.
Wyniki robią wrażenie, ale nie każdy scenariusz je wykorzysta
Testy pokazują, że SanDisk nie rzuca tych liczb bez powodu. W jednym z pomiarów CrystalDiskMark dysk osiągnął około 12 300 MB/s odczytu i 13 600 MB/s zapisu, a inne testy wykazały wyniki jeszcze bliższe wartościom deklarowanym przez producenta. W niezależnym teście osiągnięto natomiast niemal dokładnie 14 900 MB/s odczytu i ponad 14 000 MB/s zapisu. Innymi słowy, nie mamy tutaj do czynienia z typową sytuacją, w której producent podaje rekordową wartość, a rzeczywistość szybko sprowadza użytkownika na ziemię.
Tyle że dokładnie w tym miejscu zaczyna się mój problem z dyskami takimi jak Optimus GX Pro 8100. Jeśli przesiadamy się ze starszego dysku HDD na SSD, różnica jest kolosalna. Jeżeli wymieniamy starszy nośnik PCIe 3.0 na dobry PCIe 4.0, również możemy ją zauważyć. Natomiast przejście z mocnego SSD PCIe 4.0 na takiego potwora często oznacza, że benchmark będzie zachwycony znacznie bardziej niż użytkownik. W testach codziennych różnice potrafią być zwyczajnie niewielkie.
Nie oznacza to jednak, że tak szybki dysk jest pozbawiony sensu. Wręcz przeciwnie. Montażysta pracujący na ogromnych plikach wideo, twórca obsługujący duże biblioteki materiałów, osoba korzystająca lokalnie z modeli AI czy użytkownik regularnie przenoszący setki gigabajtów danych może rzeczywiście znaleźć dla niego zastosowanie. Producent oferuje zresztą pojemności od 1 do aż 8 TB, więc GX Pro 8100 jest pomyślany jako magazyn dla naprawdę wymagających zastosowań.
Największym przeciwnikiem tego SSD może być jego cena
Cena tego produktu oscyluje gdzieś na poziomie 3200 złotych. To już kwota, przy której warto się zastanawić, czy dodatkowe megabajty na sekundę rzeczywiście są warte dopłaty. Zwłaszcza że SanDisk Optimus GX Pro 8100 nie jest magicznym urządzeniem, które sprawi, że Windows uruchomi się kilka razy szybciej, a każda gra nagle skróci ekran ładowania do ułamka sekundy. W wielu typowych zadaniach ograniczeniem okazuje się coś zupełnie innego niż maksymalna przepustowość SSD.
Jest też druga strona medalu. Tak szybki nośnik potrafi się nagrzewać, dlatego warto zapewnić mu odpowiednie chłodzenie. W testach z radiatorem temperatury pozostawały pod kontrolą, choć przy długotrwałym, intensywnym obciążeniu były wyraźnie wyższe niż podczas zwykłej pracy. Wariant bez fabrycznego radiatora ma sens przede wszystkim wtedy, gdy płyta główna oferuje porządną osłonę M.2 z termopadem. Ciekawostką jest natomiast efektywność energetyczna. W jednym z testów średni pobór energii wynosił około 7 W, co wypada korzystnie na tle części konkurencyjnych dysków PCIe 5.0. To ważne, bo mniejsze zapotrzebowanie na energię oznacza również mniej ciepła, a w przypadku SSD nowej generacji temperatura potrafi mieć bezpośredni wpływ na utrzymanie wydajności.
To świetny SSD, ale warto mu się bliżej przyjrzeć
Jest jeszcze jeden szczegół, o którym warto pamiętać przy dużych transferach. Rekordowa prędkość zapisu nie zawsze utrzymuje się bez końca. Dysk wykorzystuje bufor SLC, który pozwala osiągać imponujące wyniki podczas krótszych operacji. Przy naprawdę długim zapisie, po jego wyczerpaniu, transfer może jednak wyraźnie spaść. W praktyce nie jest to zaskoczeniem dla tej klasy konstrukcji, ale dobrze mieć świadomość, że 14 000 MB/s nie jest obietnicą obowiązującą w każdych warunkach.
SanDisk Optimus GX Pro 8100 2 TB pozostaje mimo wszystko bardzo interesującym pokazem możliwości PCIe 5.0. Ma wysoką wydajność, 1200 TBW dla wersji 2 TB, pięcioletnią gwarancję i konstrukcję, która dobrze wpisuje się w wymagania współczesnych komputerów PC dla graczy i twórców. To produkt dla kogoś, kto wie, po co kupuje tak szybki nośnik. Jeśli składamy bardzo mocny komputer od zera i chcemy wykorzystać jego możliwości przez kilka kolejnych lat, Optimus GX Pro 8100 ma sporo sensu. Jeżeli natomiast obecny SSD PCIe 4.0 działa bez zarzutu i służy przede wszystkim do grania, pracy biurowej czy przeglądania internetu, wydanie kilku tysięcy złotych na 2 TB może być raczej zakupem dla satysfakcji niż realnym skokiem komfortu.