Poradniki Eksperta

Rybie oko – kiedy wykorzystać obiektyw fisheye?


Fisheye to specyficzne szkło o bardzo szerokim kącie widzenia, dzięki czemu można uzyskać zdjęcia bardzo szerokiego planu. Jednak ze względu na dystorsję obiektywu – rybie oko widzi świat na „okrągło”, a to nie zawsze jest pożądane i korzystne.



rybie oko


Jak zbudowane jest fotograficzne rybie oko?


Teoretycznie, to obiektyw taki, jak każdy inny. Zwykle projektuje się obiektywy w taki sposób, aby korygowały dystorsje beczkowate i poduszkowate. Jednak w przypadku obiektywu typu rybie oko nie stosuje się tych korekt, dzięki czemu zniekształcenia są wyraźnie widoczne. Warto przy tej okazji wyjaśnić czym jest wada optyki zwana dystorsją.


Jest to anomalia, która wynika po prostu z fizycznej konstrukcji soczewki, a najbardziej widać ją zazwyczaj po użyciu obiektu szerokokątnego, w którym ogniskowa jest mniejsza niż 35 mm. To wada, której nigdy nie da się wyeliminować całkowicie, chociaż problem ten występuje niezwykle rzadko w obiektywach o ogniskowej w granicach 50 mm. Polega ona na różnym powiększeniu obrazu w zależności od jego odległości od osi optycznej obiektywu. Obiektywy ze skorygowaną dystorsją nazywane są układami ortoskopowymi.


Dystorsja występuje w dwóch odmianach:

  • beczkowata – uwypukleniu ulega środek kadru, prowadząc do „nadymania się” krawędzi całego zdjęcia,
  • poduszkowa – centralny punkt kadru „zapada się”, jest wklęsły, przez co krawędzie obrazu zaokrąglają się do środka.
  • Tajemnica obiektywu fisheye polega na tym, że budowane są one bez skorygowanej dystorsji. Obiektyw rybie oko to ultraszeroki kąt – jego ogniskowa wynosi 18 mm i mniej. Obiektywy fisheye dzielą się na dwie grupy:
  • kołowe, w których obraz stanowi koło w kadrze,
  • pełnoklatkowe, gdzie obraz o charakterystycznych zniekształceniach zajmuje całą powierzchnię kadru.


Obiektyw rybie oko typu kołowego cechuje się kątem widzenia wynoszącym 180 stopni lub więcej, a przekazywany przez nie obraz stanowi koło w obrębie kadru. Obraz jest mocno zniekształcony, a intensywność tego efektu zależy od odległości fotografowanych obiektów od obiektywu i od obszaru kadru, w którym się znajdują. Jeśli chcemy uzyskać kołowy obraz w kadrze, to powinniśmy szukać obiektywów z ogniskową do 10 mm (ekwiwalent dla matrycy pełnoklatkowej). Kąt widzenia pełnoklatkowego obiektywu fisheye wynosi tylko 180 stopni od naroża do naroża. Są to najczęściej używane przez fotografów obiektywy tego typu.


Zdarzają się obiektywy łączące w sobie obie cechy – na przykład fisheye o ogniskowej 8–15 mm do aparatów Nikon i Canon, czy 10-17 mm firmy Tokina.



Rybie oko a wielkość matrycy aparatu


Ze względu na różnice wielkości matrycy między lustrzankami cyfrowymi z pełną klatką a matrycą APS-C obiektyw będzie mieć inny kąt widzenia zależnie od tego, do którego z aparatów obiektyw rybie oko podłączymy. Na kąt widzenia aparatu wpływają bowiem zarówno rozmiar matrycy, jak i ogniskowa obiektywu.


Zależności te wyglądają następująco:


  • im większa matryca, tym kąt widzenia jest większy,
  • im większa ogniskowa, tym kąt widzenia jest mniejszy.


Przy użyciu obiektywu o tej samej ogniskowej, kadr wykonany aparatem o mniejszej matrycy na przykład APS-C jest więc węższy. O tym, o ile obraz będzie mniejszy, informuje współczynnik przycięcia – tak zwany crop (ang. crop factor). Crop matrycy ASP-C oblicza się dzieląc wymiary pełnej klatki przez wymiary matrycy ASP-C, najczęściej waha się on od 1,5 do 1,7. Crop pomaga ocenić, jaki efekt da obiektyw o określonej ogniskowej z aparatem o matrycy APS-C w porównaniu do aparatu pełnoklatkowego. Żeby to obliczyć, wystarczy pomnożyć crop przez ogniskową. Jeśli crop matrycy ma wartość 1,6, kadr wykonany z obiektywem o ogniskowej 15 mm będzie wyglądać podobnie, jak gdyby do zdjęcia użyto pełnej klatki z obiektywem 24 mm (bo 1,6 × 15 mm = 24 mm).


Rybie oko – jak wybrać odpowiedni obiektyw?


Ultraszerokokątne obiektywy fisheye – rybie oko – to optyczne instrumenty przeznaczone do specjalistycznych zdjęć przestrzennych, charakteryzujących się bardzo szerokim kątem widzenia. Świetnie sprawdzają się w ekspresyjnych zdjęciach reportażowych lub studyjnych, znajdują również zastosowanie w technikach fotograficznych Time Lapse.


Jak dobrać odpowiedni obiektyw? Oczywiście zależy to przede wszystkim od aparatu, który posiadamy. Podobnie jak z innymi obiektywami, musimy brać pod uwagę mocowanie – aparaty mają własne obiektywy dedykowane do danego modelu. Możemy zaopatrzyć się także w obiektywy firm trzecich, które produkują szkła z mocowaniem Nikona, Canona czy Sony.


Podczas wyboru obiektywy fisheye decydujący jest kąt widzenia. Im będzie większy, tym obraz będzie bardziej specyficzny. Do wyboru są obiektywy o kącie widzenia 180, 185, 200 czy 210 stopni. Trzeba brać pod uwagę, że obiektywy te do tanich nie należą, a prawdziwym rarytasem jest rybie oko o kącie widzenia 220 stopni i ogniskowej 6 mm. To Nikkor 6 mm f/2,8, który wyprodukowany został w bardzo niewielkiej ilości egzemplarzy. Wybierając obiektyw rybie oko, musimy zdecydować się także na jakąś ogniskową – najlepszym rozwiązaniem jest tak zwana stałka, czyli obiektyw o stałej ogniskowej. Dla miłośników fotografii smartfonowej też znajdzie się obiektyw fisheye w postaci odpowiedniej nakładki. Zdjęcia z użyciem obiektywu rybie oko mogą nadać ujęciom bardzo ciekawy klimat, szczególnie jeśli chcemy je publikować na profilach w mediach społecznościowych.


Rybie oko – do czego może się przydać taki obiektyw?


Ze względu na specyfikę obrazu, jaki otrzymujemy, używając obiektywu rybie oko, stosowanie go raczej nie powinno dominować w naszym portfolio. Jednak z pewnością można wykorzystywać je do urozmaicenia sesji fotograficznych, zarówno podczas fotografowania przyrody, jak i architektury, a także na sesjach rodzinnych, ślubnych, czy w reklamie. Obiektyw ten doskonale sprawdzi się podczas zdjęć plenerowych, ponieważ obiektyw rybie oko ma szeroki kąt widzenia i choć obraz jest zamierzenie zniekształcony, to jednak można uchwycić naprawdę rozległą panoramę. Obiektyw fisheye to nie tylko bardzo szerokie pole widzenia, ale również charakterystyczna, zniekształcona perspektywa. Te dwie cechy dają w efekcie mocno wykrzywione linie na brzegach fotografii i wybrzuszenia w centralnej części kadru, gdy obiekt znajduje się blisko przedniej soczewki. Może się to przydać do pokazania na jednym obrazie niemal całego, ciasnego pomieszczenia lub zestawiania ze sobą kilku odległych od siebie planów. Wbrew pozorom taki obiektyw może się także okazać atrakcyjnym narzędziem do fotografowania architektury. Tam, gdzie potrzebna jest prawidłowa perspektywa, gdzie, aby taki efekt osiągnąć, używa się obiektywu typu tilt-shift, zastosowanie rybiego oka zniekształcenia i wybrzuszenia linii prostych mogą stanowić sposób na ciekawe i odmienne zaprezentowanie bryły budynku. Oczywiście nie można z takimi efektami przesadzić, ale niewątpliwie fisheye może urozmaicić tradycyjną sesję.


Obiektywy typu rybie oko to raj dla miłośników eksperymentowania. Wykorzystując naturalne dla nich błędy optyczne, można uzyskać bardzo interesujące rezultaty, które w odczuciu widza nie będą wcale dostrzegane. Choćby taki eksperyment: zabawa skalą i wieloplanowym kadrem. Na pierwszym planie małe obiekty, które dadzą się zestawić z dużym obiektem, na przykład budynkiem w centralnej części kadru. Albo przedstawianie małych obiektów jako gigantów – choćby mrówek na piaszczystej dróżce. Ciekawe efekty może dać fotografowanie obiektywem fisheye tego, co widać w górze. Na przykład wierzchołki drzew w lesie, maszt z flagą, iglica kopuły. Tak, to prawda linie będą wykrzywione, ale przecież w tych eksperymentach o to właśnie chodzi.


Oczywiście taki obiektyw przyda się również w reportażu ślubnym, szczególnie przy zdjęciach grupowych czy z zawodów sportowych, urozmaicając nieco opowieść. To optyka, która urozmaici fotografie i umożliwi uzyskanie naprawdę ciekawych efektów. Trzeba jednak uważać, aby nie przesadzać z tym efektem, gdyż najlepiej działa w małych, ale mocnych dawkach.


Powrót

Zapisz się na niskie ceny!

Zostaw nam swój e-mail, aby otrzymywać informacje o nowościach oraz gazetkę promocyjną

Sprzedaż dla firm i instytucji

Ubezpieczenia "Gwarancja PLUS"

Zakupy na raty przez internet

Karty podarunkowe Media Expert