Zdaniem eksperta
Czym jest BIOS i UEFI?
UEFI to nowoczesny interfejs łączący oprogramowanie układowe płyty głównej z systemem operacyjnym komputera. Zaprojektowano go jako bezpośredniego następcę zasłużonego, lecz przestarzałego standardu BIOS. Nadszedł czas UEFI. Co to oznacza dla użytkownika? Czytaj dalej!
Czym jest BIOS i UEFI?
BIOS i UEFI to specjalistyczne programy rozruchowe zapisane w pamięci płyty głównej komputera, z których ten drugi reprezentuje nowszą generację technologiczną.
Odpowiedź na pytanie: UEFI – co to oznacza dla Twojego sprzętu, sprowadza się do:
- wyższej wydajności
- lepszej stabilności
- rozbudowanego interfejsu graficznego
Tradycyjny BIOS operuje w architekturze 16-bitowej i posiada mocno ograniczone możliwości obsługi nowo projektowanych podzespołów. Z kolei nowoczesne rozwiązanie wspiera architekturę 32-bitową oraz 64-bitową, co pozwala na szybsze ładowanie sterowników i sprawniejszy start komputera. Różnicę dostrzeżesz także w sposobie sterowania, gdyż interfejs nowej generacji pozwala na wygodne używanie myszy komputerowej. Starszy standard wymuszał nawigację wyłącznie za pomocą klawiatury w bardzo uproszczonym menu tekstowym.
Zrozumienie tego, czym jest UEFI, pomaga w pełnym wykorzystaniu potencjału posiadanego komputera stacjonarnego lub laptopa. Nowy standard zastąpił dawne rozwiązania sektorów rozruchowych MBR nowoczesną partycją GPT, co gwarantuje wyższy poziom bezpieczeństwa danych. Dzięki temu system operacyjny jest chroniony przed złośliwym oprogramowaniem już na etapie włączania zasilania komputera. Współczesne płyty główne są fabrycznie wyposażane w ten standard, zapewniając pełną kompatybilność z nowymi systemami Windows.
Jak sprawdzić, jaką mam wersję BIOS?
Wersję oprogramowania układowego sprawdzisz bez problemu w narzędziach systemowych Windows, w aplikacji terminala lub bezpośrednio w menu rozruchowym. Nie wiesz. jakie masz UEFI? Co to za wersja na Twojej płycie głównej? Najprostszą metodą pozostaje użycie wbudowanego programu Informacje o systemie. Wystarczy wpisać w wyszukiwarkę systemową polecenie msinfo32 i uruchomić wskazaną aplikację. W oknie głównym odnajdziesz sekcję Wersja/data BIOS oraz pole Tryb systemu BIOS, które jednoznacznie wskaże aktualnie wykorzystywany standard. Alternatywną ścieżką jest wykorzystanie wiersza poleceń lub środowiska PowerShell i wpisanie odpowiedniej komendy sprawdzającej parametry płyty. Możesz również skorzystać z dedykowanego oprogramowania firm trzecich takiego jak CPU-Z czy Speccy, które w zakładce poświęconej płycie głównej wyświetlą szczegółowe dane.
Informacje o wersji oprogramowania znajdziesz także, wchodząc bezpośrednio do menu konfiguracji podczas ponownego uruchamiania komputera. Gdy zgłębiasz zagadnienie, czym jest UEFI, dostrzeżesz, że ekran startowy tej platformy precyzyjnie podaje numer kompilacji oraz datę jej wydania. Regularne kontrolowanie tych parametrów pozwala ustalić, czy Twój sprzęt posiada zainstalowane najnowsze poprawki bezpieczeństwa udostępnione przez producenta.
Aktualizacje oprogramowania układowego często:
- naprawiają błędy fabryczne
- poprawiają kompatybilność z nowymi pamięciami RAM
- zwiększają stabilność procesora
Zobacz także: Najlepsze płyty główne - ranking płyt głównych
Jak przełączyć BIOS na UEFI?
Przełączenie trybu wymaga zmiany ustawień w programie konfiguracyjnym płyty głównej oraz wcześniejszego przekonwertowania partycji systemowej na standard GPT.
Aby zrozumieć, jakie możliwości daje UEFI, co to za zmiana w praktyce, musisz zadbać o właściwy układ partycji na dysku systemowym. Zwykła zmiana opcji w menu płyty na komputerze ze starym układem partycji MBR spowoduje, że system operacyjny Windows po prostu się nie uruchomi. Do bezpiecznej konwersji dysku bez utraty danych służy wbudowane w Windows narzędzie wiersza poleceń mbr2gpt. Po pomyślnym przekształceniu struktury danych restartujesz komputer i wchodzisz do ustawień płyty głównej za pomocą klawisza Delete lub F2. W sekcji Boot odnajdujesz opcję CSM i zmieniasz tryb uruchamiania z Legacy na nowy standard półprzewodnikowy.
Proces modyfikacji ustawień startowych powinien być przeprowadzany ze szczególną ostrożnością, aby zachować pełną integralność plików systemowych. Nowy tryb pracy wymaga poprawnego wskazania ścieżki do pliku rozruchowego znajdującego się na ukrytej partycji systemowej EFI. Po zapisaniu zmian w menu płyty głównej komputer uruchomi się ponownie, wykorzystując już w pełni nowoczesne procedury startowe.
Co to jest UEFI Boot?
UEFI Boot to nowoczesny proces rozruchowy, w którym oprogramowanie układowe inicjalizuje sprzęt i bezpośrednio ładuje menedżer startowy z dedykowanej partycji EFI. Szybki start opiera się na braku konieczności odczytywania kodu z pierwszego sektora dysku, co znacząco skraca czas potrzebny do pojawienia się pulpitu. Dedykowana partycja rozruchowa zawiera niezbędne sterowniki oraz pliki wykonywalne, które pozwalają na bezpieczne przekazanie kontroli systemowi operacyjnemu. Kluczowym elementem tej technologii jest funkcja Secure Boot, która weryfikuje cyfrowe podpisy wszystkich uruchamianych programów i sterowników.
Współczesny mechanizm rozruchu pozwala również na wygodne zarządzanie wieloma systemami operacyjnymi zainstalowanymi na jednym komputerze. Zyskujesz dzięki temu przejrzyste menu wyboru, które nie zależy od ograniczeń jednego dysku twardego. System jest w stanie przechowywać własne zmienne w pamięci NVRAM, co usprawnia komunikację między oprogramowaniem układowym a środowiskiem operacyjnym. Wszelkie błędy powstające podczas procedury startowej są łatwiejsze do zdiagnozowania dzięki rozbudowanym logom zdarzeń.
Dagmara Wolniewicz
Autor Media Expert
Od zawsze fascynowało mnie, jak działa cyfrowy świat – dlatego marketing internetowy stał się moją ścieżką zawodową. Po godzinach pracy oddaję się swojej drugiej pasji – florystyce, która pozwala mi rozwijać kreatywność i estetykę. Od niedawna z pełnym zaangażowaniem trenuję siłowo, czerpiąc satysfakcję z przekraczania własnych granic. Równowaga między marketingiem, florystyką a sportem to kombinacja, która codziennie napędza mnie do działania!
Te poradniki mogą okazać się pomocne