Komary lecą na wojnę z… komarami. Google znalazło nietypowy sposób na dengę
Co by było, gdyby jednym ze sposobów na walkę z groźnymi chorobami stały się… komary? Właśnie na taki nietypowy scenariusz stawia Google, które chce wykorzystać miliony specjalnie przygotowanych owadów do ograniczenia rozprzestrzeniania się dengi i innych chorób zakaźnych. Za kontrowersyjnym pomysłem stoi nie chęć stworzenia superkomara, lecz wykorzystanie naturalnego mechanizmu biologicznego.
Zamiast zabijać komary, naukowcy chcą ograniczyć ich rozmnażanie
Wiem, że gdy czyta się po prostu nagłówek to temat wydaje się śmieszny, ale po głębszym zapoznaniu sprawa jest naprawdę poważna. Więc może nakreślę o co tak naprawdę chodzi. Mowa o projekcie Debug, wspieranym przez Google. Tak, chodzi o tego samego technologicznego giganta, którego większość z Was kojarzy z wyszukiwarką internetową, Androidem czy Gmailem. Jej założenie jest zaskakująco proste – do środowiska mają trafiać wyłącznie samce komara egipskiego (Aedes aegypti), czyli gatunku odpowiedzialnego za przenoszenie dengi, wirusa Zika, żółtej febry czy chikungunyi. Warto w tym miejscu przypomnieć, że gdy narzekamy na komary, tak naprawdę mamy na myśli ich samice. To one żywią się ludzką krwią i mogą przenosić groźne choroby. Samce odżywiają się nektarem, nie gryzą ludzi i dlatego nie uczestniczą w przenoszeniu tych patogenów.
Kluczową rolę w eksperymencie ma odgrywać bakteria Wolbachia, która naturalnie występuje u wielu gatunków owadów. W praktyce zadziała to tak, że gdy samiec zakażony tą bakterią zapłodni dziką samicę, złożone przez nią jaja nie będą rozwijały się prawidłowo. Czego efektem ma być coraz mniejsza populacja komarów z pokolenia na pokolenie. Co ciekawe takie rozwiązanie pozwoli podobno ograniczyć wykorzystanie chemicznych środków owadobójczych, co za tym idzie będzie miało również pozytywny efekt na środowisko. Przeprowadzono już nawet badania terenowe, które pokazały, że metoda może wyraźnie ograniczać liczbę przypadków dengi na obszarach objętych eksperymentem.
Google stawia na biologię i nowoczesne technologie
Kto wpadł na tak genialny pomysł? Za projektem stoi zespół Debug, który łączy specjalistów z zakresu biologii, sztucznej inteligencji, analizy danych i oprogramowania. Okazuje się też, że samo wyhodowanie odpowiedniej liczby owadów to tylko część przedsięwzięcia. Równie ważne jest precyzyjne określenie miejsc oraz czasu ich uwolnienia, dlatego wykorzystywane są zaawansowane systemy monitorowania oraz modele analizujące zmiany populacji komarów.
Obecnie firma ubiega się w Stanach Zjednoczonych o zgodę na wypuszczenie nawet do 32 milionów komarów w ciągu dwóch lat na Florydzie. Dokumentację analizuje Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska, a decyzja będzie zależeć zarówno od oceny bezpieczeństwa programu, jak i konsultacji społecznych. Część mieszkańców podchodzi do pomysłu z zainteresowaniem, inni jak to często bywa obawiają się skutków tak dużego eksperymentu prowadzonego w naturalnym środowisku.
Mimo wszystko eksperci już teraz zwracają uwagę, a nawet ostrzegają, przed bardzo szybkim rozprzestrzenianiem się komarów tygrysich oraz komara egipskiego. Niech nie zwiedzie was nazwa tego ostatniego, okazuje się bowiem, że jest on coraz częściej notowany również w Europie. Właśnie dlatego rozwój nowych metod ograniczania populacji tych owadów staje się jednym z priorytetów współczesnej medycyny i zdrowia publicznego.
Czy to przyszłość walki z chorobami?
Większość z nas kojarzy komary przede wszystkim z letnimi wieczorami, uciążliwymi ukąszeniami i koniecznością sięgania po lampy owadobójcze, spraye na komary czy inne sposoby zabezpieczające, takie jak chociażby moskitiery. Problem jest jednak znacznie poważniejszy niż tylko chwilowy dyskomfort. Komary należą do najgroźniejszych owadów dla człowieka nie dlatego, że gryzą, ale dlatego, że przenoszą wirusy i pasożyty odpowiedzialne za setki tysięcy zgonów każdego roku. Wraz ze zmianami klimatu oraz wydłużaniem się okresów wysokich temperatur ich zasięg występowania stale się powiększa, obejmując regiony, które jeszcze do niedawna uznawano za stosunkowo bezpieczne.
I tu właśnie powracamy do samego eksperymentu. Jednym z najczęściej powtarzanych nieporozumień jest przekonanie, że projekt opiera się na modyfikacjach genetycznych. W rzeczywistości wykorzystuje on naturalnie występującą bakterię Wolbachia, a nie ingerencję w DNA komarów. Dzięki temu rozwiązanie jest – a raczej nie powinno być – postrzegane jako bardziej niebezpieczne dla ekosystemu niż klasyczne opryski chemiczne. Nie oznacza to jednak, że metoda jest pozbawiona wyzwań.
Program wymaga niezwykle dokładnego nadzoru, ciągłego monitoringu oraz współpracy biologów, epidemiologów i specjalistów od automatyzacji, algorytmów oraz systemów analitycznych. Jeśli mimo przeciwności losu projekt zakończy się sukcesem, może wyznaczyć nowy kierunek w zwalczaniu chorób przenoszonych przez owady i stać się wzorem dla kolejnych krajów. Więc następnym razem gdy zobaczycie wielkiego komara i będziecie chcieli "ubić dziada", pamiętajcie, że po pierwsze jest to nieszkodliwy samiec, a po drugie może właśnie on przenosi broń, która może uczynić wasz dom lub działkę bezpieczniejszymi.