Znaleziono w kategoriach:
2
EN TRANSLATION (USER) MANUAL ..................................................................................................... 4
DE ÜBERSETZUNGSHANDBUCH (BENUTZERHANDBUCH) ............................................................... 5
RU РУКОВОДСТВО ПО ПЕРЕВОДУ (ПОЛЬЗОВАТЕЛЯ) .................................................................... 7
HU FORDÍTÁSI (FELHASZNÁLÓI) ÚTMUTATÓ ..................................................................................... 8
RO MANUAL DE TRADUCERE (UTILIZATOR). ...................................................................................... 9
UA ПОСІБНИК З ПЕРЕКЛАДУ (КОРИСТУВАЧА). .............................................................................. 10
CZ PŘEKLAD (UŽIVATELSKÝ) MANUÁL ............................................................................................. 12
SK PRÍRUČKA PREKLADU (POUŽÍVATEĽA) ...................................................................................... 13
SL PRIROČNIK ZA PREVAJANJE (UPORABNIK) ............................................................................... 14
LT VERTIMO (VARTOTOJO) VADOVAS ............................................................................................... 15
LV TULKOŠANAS (LIETOTĀJA) ROKASGRĀMATA ........................................................................... 16
EE TÕLKE (KASUTAJA) KÄSIRAAMAT ............................................................................................... 17
BG РЪКОВОДСТВО ЗА ПРЕВОД (ПОТРЕБИТЕЛ) ............................................................................ 19
HR PRIRUČNIK ZA PRIJEVOD (KORISNIK) ......................................................................................... 20
SR ПРИРУЧНИК ЗА ПРЕВОЂЕЊЕ (КОРИСНИК) .............................................................................. 21
GR ΕΓΧΕΙΡΊΔΙΟ ΜΕΤΆΦΡΑΣΗΣ (ΧΡΉΣΤΗ) ......................................................................................... 22
ES MANUAL DE TRADUCCIÓN (USUARIO)......................................................................................... 24
IT TRADUZIONE (UTENTE) MANUALE ................................................................................................ 25
NL VERTALING (GEBRUIKERS)HANDLEIDING .................................................................................. 26
FR MANUEL DE TRADUCTION (UTILISATEUR) .................................................................................. 27
3
PL
INSTRUKCJA ORYGINALNA (OBSŁUGI)
Turystyczna palnik gazowy
Model: 20-026
UWAGA: PRZED PRZYSTĄPIENIEM DO UŻYTKOWANIA SPRZĘTU
NALEŻY UWAŻNIE PRZECZYTAĆ NINIEJSZĄ INSTRUKCJĘ I
ZACHOWAĆ JĄ DO DALSZEGO WYKORZYSTANIA. OSOBY, KTÓRE
NIE PRZECZYTAŁY INSTRUKCJI NIE POWINNY PRZEPROWADZAĆ
MONTAŻU, REGULACJI LUB OBSŁUGIWAĆ URZĄDZENIA.
SZCZEGÓŁOWE PRZEPISY BEZPIECZEŃSTWA
UWAGA!
Należy uważnie przeczytać instrukcję obsługi, stosować się do
ostrzeżeń i warunków bezpieczeństwa w niej zawartych. Urządzenie
zostało zaprojektowane do bezpiecznej pracy. Niemniej jednak:
instalacja, konserwacja i obsługa urządzenia może być niebezpieczna.
Przestrzeganie poniższych procedur zmniejsza ryzyko wystąpienia
pożaru, orażeń ciała oraz skróci czas instalacji urządzenia
PRZECZYTAJ UWAŻNIE INSTRUKCJĘ UŻYTKOWNIKA W CELU
ZAZNAJOMIENIA SIĘ Z URZĄDZENIEM PRZED PODŁACZENIEM GO
DO POJEMNIKA NA GAZ. ZACHOWAJ TĘ INSTRUKCJĘ NA
PRZYSZOŚĆ.
PRZEZNACZENIE
Palnik gazowy jest przeznaczony do oświetlania oraz rozpalania ognia
w czasie wycieczek w plenerze, wypraw outdorowych. Palnik ma
niewielkie wymiary oraz wagę, co ułatwia jego transport. Jako
zasilanie zastosowano typowe naboje z gazem powszechnie dostępne
na rynku. Palnik posiada własny zapłon piezoelektryczny.
ZASADY BEZPIECZEŃSTWA
Urządzenie to może być używane wyłącznie z wkładem z mieszaniną
butanu i propanu zgodnym z normą EN417. Próba zamontowania
innych rodzajów pojemników na gaz może być niebezpieczna.
UWAGA: Używaj tylko na zewnątrz, trzymaj małe dzieci z dala od
urządzenia.
WYŁĄCZNIE DO UŻYTKU NA ZEWNĄTRZ. NIE używaj palnika w
zamkniętych przestrzeniach szczególnie takich jak namioty, pojazdy.
• Nigdy nie wystawiaj palnika na działanie łatwopalnych oparów lub
cieczy podczas gotowania lub oświetlania. Może to spowodować
wybuch lub pożar.
• Nigdy nie pozostawiaj palnika bez nadzoru podczas pracy.
• NIE ruszaj palącego lub gorącego palnika. Należy schłodzić go
przez co najmniej 5 minut po zakończeniu używania, a następnie
rozłączyć palnik z nabojem gazowym.
• Palnik powinien być używany na płaskiej, poziomej powierzchni.
• Nigdy nie korzystaj z palnika podczas wietrznej pogody
• Nie ustawiaj palnika w czasie pracy w pobliżu otwartego okna
• NIE używaj palnika w połączeniu z konwencjonalnym piekarnikiem,
kuchenką mikrofalową lub otwartym ogniskiem.
• Zawsze sprawdzaj, czy palnik jest zgaszony przed odłączeniem
naboju z gazem.
• NIE należy samodzielnie naprawiać ani modyfikować palnika.
• Sprawdź dokładnie palnik przed podłączeniem go do naboju z
gazem. Upewnij się, że regulator płomienia jest zamknięty. NIE
używaj palnika, jeśli uszczelka między palnikiem a nabojem z gazem
jest uszkodzona.
• Normalnym zjawiskiem jest że o podłączeniu palnika do naboju z
gazem, że trochę gazu wycieknie przed zablokowaniem naboju
gazowego. Kontynuuj montaż naboju z gazem, aż będzie on
szczelny, a następnie wyciek gazu ustanie. Jeśli słyszysz lub
czujesz wyciek gazu po podłączeniu, gdy pokrętło sterowania
płomieniem jest zamknięte, NIE zbliżaj się z otwartym ogniem ani
nie zapalaj palnika. Natychmiast odłącz palnik od naboju z gazem.
Nie używaj palnika, dopóki nie zostanie sprawdzony i naprawiony
przez wykwalifikowany serwis.
• Trzymaj części ciała z dala od górnej części palącego się palnika.
Trzymaj wszelkie materiały palne w odległości co najmniej 1,5 metra
(5 stóp) od boków palącego się palnika lub palnika w trybie
oświetlenia.
• Pozwól palnikowi i wszystkim częściom ostygnąć przed
czyszczeniem. Unikaj czyszczenia palnika lub jej części za pomocą
wełny stalowej.
• Nie pozwól dzieciom zbliżyć się do płonącej palnika. Nieletni
używają palnika tylko pod nadzorem dorosłych.
• Użyj osłony przeciw wiatrowej, gdy używasz palnika w wietrznym
środowisku, aby uniknąć wypadku.
• Palnik został wykonany zgodnie z normą EN 417
Piktogramy i ostrzeżenia
1. Ostrzeżenie
2. Niebezpieczeństwo pożaru
3. Trzymać z dala od dzieci
4. Nie wystawiać na działanie temperatury wyższej niż
50° C lub na długotrwałe działanie promieni
słonecznych
5. Uwaga gorąca powierzchnia
Opis elementów graficznych
Oznaczenie
Opis
A1
Dysza palnika
A2
Gniazdo palnika z nabojem gazowym
A3
Pokrętło sterujące / zawór
A4
Przycisk zapłonu piezoelektrycznego
A5
Uchwyt palnika
B1
Dysza naboju gazowego
B2
Szczelina pozycjonująca
B3
Gniazdo dyszy naboju gazowego
B4
Trzpień pozycjonujący
B5
Uszczelka gniazda palnika
SPOSÓB UŻYCIA PALNIKA GAZOWEGO
• Upewnij się, że włącznik/regulator płomienia rys. A3 w palniku jest
w pozycji wyłączonej (obrócony maksymalnie w prawą stronę)
możesz wówczas przystąpić do podłączenia naboju gazowego.
• Umieść nabój gazowy w gnieździe rys. A2 nabój musi być
umieszczony tak aby prowadnica pozycjonująca rys. B4 była
wpasowana w szczelinę naboju rys. B2. Następnie obróć palnik w
lewą stronę aż poczujesz opór, po wykonaniu tych czynności palnik
jest gotowa do pracy.
UWAGA! Jest normalnym zjawiskiem iż w czasie instalacji naboju
gazowego trochę gazu wydostanie się na zewnątrz. Jeśli w czasie
użytkowania w dalszym ciągu wyczujesz lub usłyszysz wypływ gazu,
natychmiast zakręć zawór i oddaj palnik do sprawdzenia w
autoryzowanym serwisie.
• Aby zapalić płomień należy obrócić zawór/regulator rys. A6 w
kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, nastąpi wówczas
wypływ gazu z naboju. Aby zainicjować płomień należy nacisnąć
przycisk zapłonu piezoelektrycznego rys. A4.
• Regulacja siły płomienia następuje poprzez obracanie zaworu gazu
rys. A3. Obracając pokrętło w lewą stronę zwiększamy płomień,
obracając w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara
zmniejszamy płomień. Dostosuj płomień do aktualnych potrzeb.
• Po zakończeniu korzystania z palnika zamknij płomień obracając
regulator rys. A3, maksymalnie w prawą stronę aż do zaniku
płomienia.
• Schłodź palnik przez co najmniej 5 minut, a następnie rozłącz wkład
z gazem od palnika.
KONSERWACJA I PRZECHOWYWANIE
UWAGA! Przed przystąpieniem do czyszczenia bądź czynności
serwisowych upewnij się, że nabój z gazem jest odłączony od palnika
ZYSZCZENIE PALNIKA
Nigdy nie usuwaj samodzielnie zabezpieczeń ani ważnych elementów
instalacji gazowej.
• Przeprowadzaj regularne przeglądy i pielęgnację
• Przed użyciem sprawdź, czy palnik działa prawidłowo, a zawór jest
zamknięty podczas mocowania do niego naboju z paliwem.
• Nigdy nie używaj, gdy palnik jest uszkodzony lub ma jakiekolwiek
oznaki nieprawidłowego działania.
• Kontroluj jakość uszczelki która znajduje się w palniku rys. B5, w
przypadku jakiegokolwiek jej uszkodzenia lub nieszczelności
wymień na nową
4
• Nigdy nie próbuj samodzielnie dokonywać napraw. Pamiętaj, aby
zwrócić palnik do sprzedawcy lub do autoryzowanego serwisu w
celu wykonania naszych napraw.
PRZECHOWYWANIE PALNIKA
• Usuń nabój z gazem z palnika, jeśli nie jest używany
• Wyczyść i wysusz palnik przed jej magazynowaniem
• Przechowuj palnik w suchym i zacienionym miejscu
Pod numerem katalogowym 20-030 jest dostępny nabój z gazem,
kompatybilny z palnikiem (brak w zestawie)
Jeśli w czasie użytkowania masz problemy z urządzeniem, nie należy
go używać, dopóki nie zostanie sprawdzone i naprawione przez
odpowiednio wykwalifikowaną osobę w autoryzowanym serwisie.
Palnik gazowy 20-026
Parametr
Wartość
Typ gazu
Butan
Zapłon
Piezo elektryczny
Zużycie gazu
94,5 g/h
Moc maksymalna
1,3kW
Masa
220 g
Typ zbiornika z gazem zgodny z normą EN 417
OCHRONA ŚRODOWISKA
„Grupa Topex Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością” Spółka komandytowa z
siedzibą w Warszawie, ul. Pograniczna 2/4 (dalej: „Grupa Topex”) informuje, iż
wszelkie prawa autorskie do treści niniejszej instrukcji (dalej: „Instrukcja”), w tym
m.in. jej tekstu, zamieszczonych fotografii, schematów, rysunków, a także jej
kompozycji, należą wyłącznie do Grupy Topex i podlegają ochronie prawnej zgodnie
z ustawą z dnia 4 lutego 1994 roku, o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tj.
Dz. U. 2006 Nr 90 Poz 631 z późn. zm.). Kopiowanie, przetwarzanie, publikowanie,
modyfikowanie w celach komercyjnych całości Instrukcji jak i poszczególnych jej
elementów, bez zgody Grupy Topex wyrażonej na piśmie, jest surowo zabronione i
może spowodować pociągnięcie do odpowiedzialności cywilnej i karnej.
GWARANCJA I SERWIS
Serwis Centralny GTX Service Sp. z o.o. Sp.k.
ul. Pograniczna 2/4 tel. +48 22 364 53 50 02-285 Warszawa e-mail
bok@gtxservice.com
Sieć Punktów Serwisowych do napraw gwarancyjnych i
pogwarancyjnych dostępna na platformie internetowej gtxservice.pl
Zeskanuj QR kod i wejdź na gtxservice.pl
Deklaracja zgodności UE
Producent: Grupa Topex Sp. Z o.o. Sp.k., ul. Pograniczna 2/4 02-285
Warszawa
Wyrób: Palnik gazowy
Model: 20-026
Nazwa handlowa: NEO TOOLS
Numer seryjny: 00001 ÷ 99999
Niniejsza deklaracja zgodności wydana zostaje na wyłączną
odpowiedzialność producenta.
Opisany wyżej wyrób jest zgodny z następującymi dokumentami:
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/426
Oraz spełnia wymagania norm:
EN 521:2019+AC:2019
Deklaracja ta odnosi się wyłącznie do maszyny w stanie, w jakim została
wprowadzona do obrotu i nie obejmuje części składowych
dodanych przez użytkownika końcowego lub przeprowadzonych przez
niego późniejszych działań.
Jednostka notyfikowana, która wydała certyfikat typu:
No. 2806 CerTrust KFt. Váci út 49. (DC offices) 6. em. 1134 Budapest
Hungary
Nazwisko i adres osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w
UE upoważnionej do przygotowania dokumentacji technicznej:
Podpisano w imieniu:
Grupa Topex Sp. Z o.o. Sp.k.
Ul. Pograniczna 2/4
02-285 Warszawa
Paweł Kowalski
Pełnomocnik ds. jakości firmy GRUPA TOPEX
Warszawa, 2022-05-31
EN
TRANSLATION (USER) MANUAL
Tourist gas burner
Model: 20-026
NOTE: BEFORE USING THE EQUIPMENT, PLEASE READ THIS
MANUAL CAREFULLY AND KEEP IT FOR FURTHER USE. PERSONS
WHO HAVE NOT READ THE INSTRUCTIONS SHOULD NOT CARRY
OUT ASSEMBLY, ADJUSTMENT OR OPERATION OF THE DEVICE.
DETAILED SAFETY RULES
REMARK!
You should carefully read the instruction manual, follow the warnings and
safety conditions contained therein. The device is designed for safe
operation. Nevertheless: installation, maintenance and operation of the
device can be dangerous. Following the following procedures reduces the
risk of fire, body injuries and shortens the installation time of the device
PLEASE READ THE USER MANUAL CAREFULLY TO FAMILIARIZE
YOURSELF WITH THE DEVICE BEFORE CONNECTING IT TO THE
GAS CANISTER. KEEP THIS INSTRUCTION FOR THE FUTURE.
DESTINY
The gas burner is designed to illuminate and light a fire during outdoor
trips, outdoor expeditions. The burner has small dimensions and
weight, which makes it easy to transport. Typical gas cartridges
commonly available on the market were used as power. The burner
has its own piezoelectric ignition.
SAFETY RULES
This device can only be used with a cartridge with a mixture of butane
and propane in accordance with EN417. Trying to install other types
of gas can be dangerous.
NOTE: Use only outdoors, keep small children away from the device.
FOR OUTDOOR USE ONLY. DO NOT use the burner in enclosed
spaces, especially such as tents, vehicles.
• Never expose the burner to flammable fumes or liquids during
cooking or lighting. This may cause an explosion or fire.
• Never leave the burner unattended during operation.
• DO NOT move the burning or hot burner. Cool it for at least 5 minutes
after the end of use and then disconnect the burner from the gas
cartridge.
• The burner should be used on a flat, horizontal surface.
• Never use the burner in windy weather
• Do not position the burner near an open window while working
• DO NOT use the burner in combination with a conventional oven,
microwave or open fire.
• Always check that the burner is turned off before disconnecting the
gas cartridge.
• Do NOT repair or modify the burner yourself.
• Check the burner carefully before connecting it to the gas cartridge.
Make sure the flame regulator is closed. DO NOT use a burner if the
gasket between the burner and the gas cartridge is damaged.
• It is normal that when the burner is connected to the gas cartridge,
that some gas will leak before blocking the gas cartridge. Continue
to install the gas cartridge until it is tight, then the gas leak stops. If
you hear or feel a gas leak when connected, when the flame control
knob is closed, DO NOT approach with an open fire or light the
burner. Immediately disconnect the burner from the gas cartridge.
Do not use the burner until it has been inspected and repaired by a
qualified service.
• Keep body parts away from the top of the burning burner. Keep any
combustible materials at least 1.5 meters (5 feet) away from the
sides of the burning burner or burner in lighting mode.
• Let the burner and all parts cool before cleaning. Avoid cleaning the
burner or parts of it with steel wool.
• Do not allow children to approach the burning burner. Minors
use the burner only under the supervision of adults.
Produktu nie należy wyrzucać wraz z domowymi
odpadkami, lecz oddać je do utylizacji w odpowiednich
zakładach. Sprzęt nie poddany recyklingowi stanowi
potencjalne zagrożenie dla środowiska i zdrowia ludzi.
5
• Use a wind shield when using a burner in a windy environment to
avoid an accident.
• The burner is made in accordance with EN 417
Pictograms and warnings
1. Warning
2. Danger of fire
3. Keep away from children
4. Do not expose to temperatures higher than 50° C or
to prolonged sunlight
5. Attention hot surface
Description of graphic elements
Designation
Description
A1
Torch nozzle
A2
Burner socket with gas cartridge
A3
Control knob / valve
A4
Piezoelectric ignition button
A5
Torch holder
B1
Gas cartridge nozzle
B2
Positioning gap
B3
Gas cartridge nozzle socket
B4
Positioning pin
B5
Burner socket gasket
HOW TO USE THE GAS BURNER
• Make sure that the flame switch/regulator Fig. A3 in the burner is in
the off position (rotated to the right at the maximum) you can then
proceed to connect the gas cartridge.
• Place the gas cartridge in the slot of Fig. A2 The cartridge must be
placed so that the positioning guide of Fig. B4 fits into the slot of the
cartridge Fig. B2. Then turn the burner to the left until you feel
resistance, after doing these things, the burner is ready to work.
REMARK! It is normal that during the installation of a gas cartridge,
some gas will escape to the outside. If you still feel or hear a gas flow
during use, immediately turn off the valve and return the burner to an
authorized service center.
• To ignite the flame, turn the valve/regulator of Fig. A6
counterclockwise, then the gas from the cartridge will flow out. To
initiate the flame, press the piezoelectric ignition button Fig. A4.
• The flame force is adjusted by turning the gas valve Fig. A3. By
turning the knob to the left, we increase the flame, turning clockwise
we reduce the flame. Adjust the flame to your current needs.
• When you have finished using the burner, close the flame by turning
the regulator fig. A3, up to the right until the flame disappears.
• Cool the burner for at least 5 minutes, then disconnect the gas
cartridge from the burner.
MAINTENANCE AND STORAGE
REMARK! Before cleaning or servicing, make sure the gas cartridge
is disconnected from the burner
BURNER LIFE
Never remove the safety features or important components of the gas
system yourself.
• Carry out regular inspections and care
• Before use, check that the burner is working properly and that the
valve is closed when attaching the fuel cartridge to it.
• Never use when the burner is damaged or has any signs of
malfunction.
• Control the quality of the gasket that is in the burner Fig. B5, in case
of any damage or leakage replace it with a new one
• Never try to make repairs yourself. Remember to return the burner
to the seller or to an authorized service center to perform our repairs.
BURNER STORAGE
• Remove the gas cartridge from the burner if not in use
• Clean and dry the burner before storing it
• Store the burner in a dry and shaded place
Under the catalog number 20-030 there is a gas cartridge available,
compatible with the burner (not included)
If you have problems with the device during use, do not use it until it
has been checked and repaired by a suitably qualified person in an
authorized service center.
Gas burner 20-026
Parameter
Value
Gas type
Butane
Ignition
Electric piezo
Gas consumption
94.5 g/h
Maximum power
1.3kW
Mass
220 g
Gas tank type according to EN 417
ENVIRONMENTAL PROTECTION
"Grupa Topex Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" Spółka komandytowa with
its registered office in Warsaw, 2/4 Pograniczna Street (hereinafter: "Topex Group")
informs that all copyrights to the content of this instruction (hereinafter: "Instruction"),
including m.in of its text, photographs, diagrams, drawings, as well as its
compositions, belong exclusively to the Topex Group and are subject to legal
protection in accordance with the Act of 4 February 1994, on copyright and related
rights (i.e. Journal of Laws of 2006 No. 90 Poz 631, as amended). Copying,
processing, publishing, modifying for commercial purposes the entire Instruction as
well as its individual elements, without the consent of the Topex Group expressed in
writing, is strictly prohibited and may result in civil and criminal liability.
DE
ÜBERSETZUNGSHANDBUCH (BENUTZERHANDBUCH)
Touristen-Gasbrenner
Artikel-Nr.: 20-026
HINWEIS: BEVOR SIE DAS GERÄT VERWENDEN, LESEN SIE BITTE
DIESES HANDBUCH SORGFÄLTIG DURCH UND BEWAHREN SIE ES
FÜR DIE WEITERE VERWENDUNG AUF. PERSONEN, DIE DIE
ANWEISUNGEN NICHT GELESEN HABEN, SOLLTEN KEINE
MONTAGE, EINSTELLUNG ODER BEDIENUNG DES GERÄTS
DURCHFÜHREN.
DETAILLIERTE SICHERHEITSREGELN
BEMERKUNG!
Sie sollten die Bedienungsanleitung sorgfältig lesen und die darin
enthaltenen Warnhinweise und Sicherheitsbedingungen befolgen. Das
Gerät ist für einen sicheren Betrieb ausgelegt. Dennoch: Installation,
Wartung und Betrieb des Gerätes können gefährlich werden. Das
Befolgen der folgenden Verfahren reduziert das Risiko von Bränden,
Körperverletzungen und verkürzt die Installationszeit des Geräts
BITTE LESEN SIE DIE BEDIENUNGSANLEITUNG SORGFÄLTIG
DURCH, UM SICH MIT DEM GERÄT VERTRAUT ZU MACHEN, BEVOR
SIE ES AN DEN GASKANISTER ANSCHLIESSEN. HALTEN SIE
DIESE ANWEISUNG FÜR DIE ZUKUNFT.
SCHICKSAL
Der Gasbrenner ist so konzipiert, dass er ein Feuer bei Outdoor-Ausflügen
und Outdoor-Expeditionen beleuchtet und anzündet. Der Brenner hat
kleine Abmessungen und Gewicht, was den Transport erleichtert.
Typische Gaskartuschen, die üblicherweise auf dem Markt erhältlich sind,
wurden als Strom verwendet. Der Brenner hat eine eigene
piezoelektrische Zündung.
SICHERHEITSREGELN
Dieses Gerät kann nur mit einer Kartusche mit einer Mischung aus
Butan und Propan gemäß EN417 verwendet werden. Der Versuch,
andere Arten von Gas zu installieren, kann gefährlich sein.
HINWEIS: Verwenden Sie es nur im Freien, halten Sie kleine Kinder
vom Gerät fern.
NUR FÜR DEN AUSSENBEREICH. Verwenden Sie den Brenner
NICHT in geschlossenen Räumen, insbesondere in Zelten,
Fahrzeugen.
• Setzen Sie den Brenner während des Kochens oder der
Beleuchtung niemals brennbaren Dämpfen oder Flüssigkeiten aus.
Dies kann zu einer Explosion oder einem Brand führen.
The product should not be disposed of with household
waste, but should be disposed of in appropriate facilities.
Non-recycled equipment poses a potential risk to the
environment and human health.